Zapraszam Państwa na moją stronę tytułową nowego postu. Powstała z uwagi na rosnące zainteresowanie tym co robi i w jaki sposób można zastosować analizę włosów w różnych aspektach.
Serdecznie Zapraszam
piątek, 5 lutego 2010
piątek, 20 marca 2009
SUPLEMENTACJA ŻYWNIENIOWA
Dodatki żywieniowe zawsze pełniły bardzo ważną rolę w medycynie, zarówno w leczeniu jak i w prewencji i rehabilitacji. Na przełomie XIX i XX wieku rozwój nauk diagnostycznych pozwolił na wykrycie i klasyfikacje związków biochemiczni czynnych, które są konieczne dla właściwego rozwoju i funkcjonowania ludzkiego organizmu. Powszechne w wiekach minionych awitaminozy występowały bardzo często.
Awitaminozami nazwano choroby spowodowane brakiem poszczególnych witamin, np.: brak witaminy C powodował szkorbut, witaminy B1- beri-beri, B 12 – niedokrwistość megaloblastyczną, witaminy D – krzywicę, witaminy PP – pelagrę, witaminy A – kurzą ślepotę, zespół suchego oka, witaminy K – brak krzepliwości krwi. Kilkadziesiąt lat rozwoju naszej cywilizacji zniwelował zjawisko niedoboru witamin. Rozwój technologi żywieniowej przez wiele dziesiątków lat ukierunkowany był na zwiększenie ilości pożywienia, niestety kosztem jego jakości. Koniecznością stała się suplementacja dodatkami żywieniowymi. Powstała nowa, dynamicznie rozwijająca się dziedzina wiedzy na pograniczu medycyny i dietetyki. Do suplementów zalicza się cały czas nowe związki biochemicznie różnego pochodzenia. Dziś dysponujemy witaminami, minerałami, kwasami tłuszczowymi, aminokwasami, antyoksydantami, bakteriami acydofilnymi. Oprócz klasycznych suplementów budulcowych i substratowych pojawiły się różne wyciągi ziołowe o złożonych składach. Wkroczyliśmy na pole farmakognozji, nauki zajmującej się surowcami naturalnymi i ich składnikami chemicznymi, które wykazują właściwości biologiczne mające zastosowanie w lecznictwie. Z roślin uzyskujemy substancje aktywne biologicznie, które wspomagają klasyczne terapie lecznicze.
Mając tak wiele preparatów komplementacyjnych powstaje pytanie:
Jak właściwie wykorzystywać suplementy żywieniowe?
Pomimo prób wprowadzenia ogólnych przepisów regulujących obrót suplementami żywieniowymi w Unii Europejskiej, dziś bazuje się na ustawodawstwie poszczególnych krajów, które daje dużą swobodę w działaniu. Rynek suplementów rozwija się bardzo dynamicznie i ma przed sobą świetne perspektywy. Poszczególne firmy farmaceutyczne poszukują najlepsze formy pozyskiwania klientów, natomiast najlepsze suplementy naturalne sprzedawane są jedynie w dystrybucji bezpośredniej wykorzystując Multi Level Marketing. Taki sposób ma swoje dobre i złe strony. Dobra jest bezpośrednia konsultacja Klienta z przygotowanym, wykształconym dystrybutorem, który właściwie przedstawi swój asortyment i w odpowiednim czasie zaopatrzy Klienta w konieczne suplementy. Z czasem zdobędzie autorytet u Klientów, którzy będą do Niego zawsze wracali, czyli zbuduje sobie rynek powtarzalny. Zła jest pogoń za sukcesem ekonomicznym za wszelką cenę. Niektórzy Dystrybutorzy „wciskają” Klientom konieczne rzekomo suplementy, wykorzystują aktualną niedyspozycje zdrowotną Klienta lub posiłkując się łatwymi i szumnymi hasłami na temat leczniczych skutków stosowania suplementów żywieniowych. Należy bezwzględnie unikać takich sytuacji.
Suplementy żywieniowe nie są przeznaczone do leczenia chorób!
Czasem dochodzi do takich sytuacji, w której Klient lub Dystrybutor albo z powodów ekonomicznych albo z przekonania o konkretnym działaniu jakiegoś suplementu spożywa go w coraz większej ilości. Dochodzi do niekorzystnych zjawisk z pogranicza hiperwitaminozy.
Nadmiar spożywanych suplementów może mieć równie złe skutki jak ich niedobór w organizmie.
Hiperwitaminoza to zespół objawów chorobowych wywołany nadmiarem witamin w organizmie, dotyczy on przede wszystkim witamin rozpuszczalnych w tłuszczach: A, E, D, K. Oto niektóre przykłady: nadmiar witaminy A powoduje odwapnienie kości i zaburzenia pracy nerek; nadmiar witaminy D może powodować nudności, wymioty, świąd skóry, ból oczu, biegunka, wzmożone oddawanie moczu, obfite pocenie się, wymioty jak również odkładanie się nadmiernych ilości wapnia w tkankach miękkich, w wątrobie, nerkach, płucach, sercu i naczyniach krwionośnych; nadmiar witaminy E może spowodować zaburzenia czynności przewodu pokarmowego, chroniczne zmęczenie; nadmiar witaminy B1 objawia się kołataniem serca i drżeniem mięśni; witaminy B2 - drętwieniem rąk i nóg, świądem, kolkami. Rzadko dochodzi do tak drastycznych sytuacji, ale bardzo często osoby spożywające preparaty wieloelementowe w długim okresie czasu odczuwają dyskomfort. Pomimo tego, iż preparat wieloelementowy jest najwyższej jakości nasze samopoczucie się pogarsza. To właśnie skutek przesycenia organizmu którymś z elementów odżywczych. Określenie jakiegokolwiek naturalnego preparatu odżywczego jako najlepszy i przekonanie, iż zawsze będzie nam dobrze służył jest błędne. W takiej sytuacji najlepiej przerwać suplementację na jakiś czas lub zażywać suplement co drugi dzień.
Suplementacja dziś jest konieczna ze względu na powstawanie w naszych organizmach zaburzeń metabolicznych spowodowanych warunkami żywieniowymi i środowiskowymi. Zaburzenia takie jeszcze nie mogą być sklasyfikowane jako choroba, tylko jako tendencje chorobowe, które z czasem będą się pogłębiać prowadząc do choroby.
Jak takie tendencje rozpoznać?
Świadomość zdrowotna dziś jest na bardzo niskim poziomie. Szukamy prostych rozwiązań, które są nam narzucane przez środki masowego przekazu: jeżeli boli głowa, stawy, żołądek – jest proste rozwiązanie, czyli konkretny preparat przeciwbólowy lub suplement diety. W ten sposób niwelujemy skutki zaburzeń metabolicznych, przyczyny bólu pozostają. Ból jest manifestacją naszego organizmu powstałych problemów, których pochodzenie może być wielorakie. System dynamicznej homeostazy naszego organizmu jest bardzo sprawny, działa jak bufor i umożliwia dostosowanie się organizmu do zaistniałej sytuacji. Jednak jego zdolności regeneracyjne kiedyś się skończą i pojawiają się choroby, tzw. cywilizacyjne.
Jak się ustrzec przed chorobami cywilizacyjnymi?
Najpierw należy poznać swój organizm. Jest wiele sposobów, ale zawsze należy pytać o radę specjalistów: lekarzy, pielęgniarki, analityków, dietetyków, rehabilitantów, profilaktyków zdrowia, medyków naturalnych, dystrybutorów preparatów suplementacyjnych. Propozycja analizy pierwiastkowej włosów, jako diagnostykę oceny stanu odżywienia organizmu. W wyniku wskazujemy kierunek żywieniowy i program chronoselektywnej suplementacji. Celem takiego programu jest po pierwsze zniwelowanie ewentualnych niedoborów i nadmiarów mikro i makropierwiastków, po drugie komplementarne odżywienie organizmu. Dążymy do sytuacji, w której dany Pacjent będzie w najlepszej kondycji zdrowotnej, aby wówczas właściwie rozpoznawał potrzeby swojego organizmu i umiał odpowiednio reagować.
Awitaminozami nazwano choroby spowodowane brakiem poszczególnych witamin, np.: brak witaminy C powodował szkorbut, witaminy B1- beri-beri, B 12 – niedokrwistość megaloblastyczną, witaminy D – krzywicę, witaminy PP – pelagrę, witaminy A – kurzą ślepotę, zespół suchego oka, witaminy K – brak krzepliwości krwi. Kilkadziesiąt lat rozwoju naszej cywilizacji zniwelował zjawisko niedoboru witamin. Rozwój technologi żywieniowej przez wiele dziesiątków lat ukierunkowany był na zwiększenie ilości pożywienia, niestety kosztem jego jakości. Koniecznością stała się suplementacja dodatkami żywieniowymi. Powstała nowa, dynamicznie rozwijająca się dziedzina wiedzy na pograniczu medycyny i dietetyki. Do suplementów zalicza się cały czas nowe związki biochemicznie różnego pochodzenia. Dziś dysponujemy witaminami, minerałami, kwasami tłuszczowymi, aminokwasami, antyoksydantami, bakteriami acydofilnymi. Oprócz klasycznych suplementów budulcowych i substratowych pojawiły się różne wyciągi ziołowe o złożonych składach. Wkroczyliśmy na pole farmakognozji, nauki zajmującej się surowcami naturalnymi i ich składnikami chemicznymi, które wykazują właściwości biologiczne mające zastosowanie w lecznictwie. Z roślin uzyskujemy substancje aktywne biologicznie, które wspomagają klasyczne terapie lecznicze.
Mając tak wiele preparatów komplementacyjnych powstaje pytanie:
Jak właściwie wykorzystywać suplementy żywieniowe?
Pomimo prób wprowadzenia ogólnych przepisów regulujących obrót suplementami żywieniowymi w Unii Europejskiej, dziś bazuje się na ustawodawstwie poszczególnych krajów, które daje dużą swobodę w działaniu. Rynek suplementów rozwija się bardzo dynamicznie i ma przed sobą świetne perspektywy. Poszczególne firmy farmaceutyczne poszukują najlepsze formy pozyskiwania klientów, natomiast najlepsze suplementy naturalne sprzedawane są jedynie w dystrybucji bezpośredniej wykorzystując Multi Level Marketing. Taki sposób ma swoje dobre i złe strony. Dobra jest bezpośrednia konsultacja Klienta z przygotowanym, wykształconym dystrybutorem, który właściwie przedstawi swój asortyment i w odpowiednim czasie zaopatrzy Klienta w konieczne suplementy. Z czasem zdobędzie autorytet u Klientów, którzy będą do Niego zawsze wracali, czyli zbuduje sobie rynek powtarzalny. Zła jest pogoń za sukcesem ekonomicznym za wszelką cenę. Niektórzy Dystrybutorzy „wciskają” Klientom konieczne rzekomo suplementy, wykorzystują aktualną niedyspozycje zdrowotną Klienta lub posiłkując się łatwymi i szumnymi hasłami na temat leczniczych skutków stosowania suplementów żywieniowych. Należy bezwzględnie unikać takich sytuacji.
Suplementy żywieniowe nie są przeznaczone do leczenia chorób!
Czasem dochodzi do takich sytuacji, w której Klient lub Dystrybutor albo z powodów ekonomicznych albo z przekonania o konkretnym działaniu jakiegoś suplementu spożywa go w coraz większej ilości. Dochodzi do niekorzystnych zjawisk z pogranicza hiperwitaminozy.
Nadmiar spożywanych suplementów może mieć równie złe skutki jak ich niedobór w organizmie.
Hiperwitaminoza to zespół objawów chorobowych wywołany nadmiarem witamin w organizmie, dotyczy on przede wszystkim witamin rozpuszczalnych w tłuszczach: A, E, D, K. Oto niektóre przykłady: nadmiar witaminy A powoduje odwapnienie kości i zaburzenia pracy nerek; nadmiar witaminy D może powodować nudności, wymioty, świąd skóry, ból oczu, biegunka, wzmożone oddawanie moczu, obfite pocenie się, wymioty jak również odkładanie się nadmiernych ilości wapnia w tkankach miękkich, w wątrobie, nerkach, płucach, sercu i naczyniach krwionośnych; nadmiar witaminy E może spowodować zaburzenia czynności przewodu pokarmowego, chroniczne zmęczenie; nadmiar witaminy B1 objawia się kołataniem serca i drżeniem mięśni; witaminy B2 - drętwieniem rąk i nóg, świądem, kolkami. Rzadko dochodzi do tak drastycznych sytuacji, ale bardzo często osoby spożywające preparaty wieloelementowe w długim okresie czasu odczuwają dyskomfort. Pomimo tego, iż preparat wieloelementowy jest najwyższej jakości nasze samopoczucie się pogarsza. To właśnie skutek przesycenia organizmu którymś z elementów odżywczych. Określenie jakiegokolwiek naturalnego preparatu odżywczego jako najlepszy i przekonanie, iż zawsze będzie nam dobrze służył jest błędne. W takiej sytuacji najlepiej przerwać suplementację na jakiś czas lub zażywać suplement co drugi dzień.
Suplementacja dziś jest konieczna ze względu na powstawanie w naszych organizmach zaburzeń metabolicznych spowodowanych warunkami żywieniowymi i środowiskowymi. Zaburzenia takie jeszcze nie mogą być sklasyfikowane jako choroba, tylko jako tendencje chorobowe, które z czasem będą się pogłębiać prowadząc do choroby.
Jak takie tendencje rozpoznać?
Świadomość zdrowotna dziś jest na bardzo niskim poziomie. Szukamy prostych rozwiązań, które są nam narzucane przez środki masowego przekazu: jeżeli boli głowa, stawy, żołądek – jest proste rozwiązanie, czyli konkretny preparat przeciwbólowy lub suplement diety. W ten sposób niwelujemy skutki zaburzeń metabolicznych, przyczyny bólu pozostają. Ból jest manifestacją naszego organizmu powstałych problemów, których pochodzenie może być wielorakie. System dynamicznej homeostazy naszego organizmu jest bardzo sprawny, działa jak bufor i umożliwia dostosowanie się organizmu do zaistniałej sytuacji. Jednak jego zdolności regeneracyjne kiedyś się skończą i pojawiają się choroby, tzw. cywilizacyjne.
Jak się ustrzec przed chorobami cywilizacyjnymi?
Najpierw należy poznać swój organizm. Jest wiele sposobów, ale zawsze należy pytać o radę specjalistów: lekarzy, pielęgniarki, analityków, dietetyków, rehabilitantów, profilaktyków zdrowia, medyków naturalnych, dystrybutorów preparatów suplementacyjnych. Propozycja analizy pierwiastkowej włosów, jako diagnostykę oceny stanu odżywienia organizmu. W wyniku wskazujemy kierunek żywieniowy i program chronoselektywnej suplementacji. Celem takiego programu jest po pierwsze zniwelowanie ewentualnych niedoborów i nadmiarów mikro i makropierwiastków, po drugie komplementarne odżywienie organizmu. Dążymy do sytuacji, w której dany Pacjent będzie w najlepszej kondycji zdrowotnej, aby wówczas właściwie rozpoznawał potrzeby swojego organizmu i umiał odpowiednio reagować.
środa, 21 stycznia 2009
STANY EMOCJONALNE W SPORCIE SIŁOWYM W ROZUMIENIU ANALIZY WŁOSA
Do funkcjonowania i budowania własnego ciała jako organizmu, który ma służyć jak najdłużej w kulturystyce potrzebne są oczywiste fundamenty: białka, tłuszcze i węglowodany. Fundamenty te jako wzorce muskulatury określają nasze stany fizyczne oraz emocjonalne które często są pomijane w diagnozie i pojmowaniu bycia zdrowym i jednocześnie w pełni funkcjonalnym kulturystą.
Natura doskonale daje nam do zrozumienia że białka w żywieniu szczególnie dla kulturysty z jednej strony dają nam budulec mięśniowy a z drugiej strony przyczyniają się do spalania tkanki tłuszczowej (dieta CKD).
Wiadomo że tłuszcze są uzupełnieniem kalorycznym i materiałem izolacyjnym a także pojęciem długiej energii. Natomiast węglowodany dają szybką energię i życie każdej komórce w prawidłowy rozwój. Obraz jak widać rysuje się w sposób bardzo jasny i nie podlegający dyskusji.
Ale w zależności od ustawienia proporcji osiągamy cel który sobie zakładamy – masa bądź rzeźba. W biochemii i badaniach analizy włosa mówi się o efekcie higienicznym który jest pierwszym zauważalnym elementem podczas zmiany ilości białek, tłuszczy i węglowodanów.
Każdy kulturysta czytając jadłospis widzi fizycznie ilość i kalorie często myląc dodatkowo z energetyką, ale mało kto wie i łączy fakt że dieta wpływa na stan emocjonalny który w badaniach biochemicznych analizy pierwiastkowej włosów pokazane są tendencje do patologii i zachowań emocjonalnych. Końcowym efektem gdzie powiedzmy sobie jasno iż każda zmiana diety to pewnego rodzaju stres dla organizmu przychodzi na końcu. Efekt fizjologiczny który jest po tym jak stres opada zaczynają się problemy, przede wszystkim emocjonalne. I jest on najbardziej pożądanym efektem prowadzenia diety i suplementacji która zazwyczaj jest sztywno utartą drogą. A tak jak kulturysta się zmienia fizycznie tak dieta i suplementacja musi mieć swoje życie w ciągłym ruchu. Okazuje się że nie wystarczy tylko zmniejszyć białka w stosunku do węglowodanów i tłuszczy bo przecież pozostaje suplementacja selektywna mineralno – witaminowa ale komplementarna ujmijmy to w ten sposób.
Stan emocjonalny wpływa na jakość ćwiczeń a w dążeniu do uzyskania odpowiedniej muskulatury i definicji pochłaniane są znaczne ilości białek zwłaszcza przy budowaniu masy mięśniowej, jednakże druga strona medalu jest taka że, białka w niewłaściwych proporcjach nieodpowiedniej suplementacji selektywnej poza tą którą obecnie wiedza kulturystyczna wprowadziła i gruntownie „broni” przed rozwojem wiedzy biochemicznej z poza kręgów kulturystyki a wiec wprowadza mgliste bądź niedokładne informacje o suplementacji selektywnej czyli tej która chroni sportowca a która ma jeszcze większy wpływ na stan i jakość pod każdym względem mogą spowodować blokady myślowe i tak też się dzieje, nieuzasadnione motywy braku zrozumienia a także przyjmowania nowej wiedzy z chociażby wiedzy o żywieniu. Badania biochemiczne które przeprowadzam klubach dowodzą iż proporcje taka jak wapń do magnezu (Ca/Mg) i dodatkowo bardzo niskim stężeniu magnezu (Mg) ma wpływ na blokady myślowe w znaczeniu psychoemocjonalnym.
Niskie stężenie sodu i potas, które doprowadzają do niecałkowitego trawienia białek objawiające się „odbijaniem” i wzdęciami, zaburzenia wchłaniania w przewodzie pokarmowym. Zaburzenia trawienia białek i tłuszczy ze względu na brak enzymów trawiennych w odżywkach.
Wapń do żelaza (Ca/Fe) i bardzo niskim stężeniu Fe dla każdego będzie to niedokrwistość ale jest to tylko tendencja a dodatkowo mówimy o nadmiernej nerwowości i blokadach artykułowania myśli i brak osiągnięć w podnoszeniu ciężarów, brak osiągnięć w uzyskaniu odpowiedniej definicji i wyeksponowania muskulatury, osłabienie koncentracji i jednocześnie brak motywacji, ospałość w działaniu i osiąganiu celu zamierzonego zgodnie z programem priorytetów jaki sobie dany kulturysta założył, ścisły związek z natręctwami myślowymi i opadanie sił w trakcie ćwiczeń.
Niewłaściwe tłuszcze bądź mała ilość tłuszczy są powodem dla którego mózg wysyła fałszywe sygnały co z kolei wiąże się z brakiem odporności psychicznej szczególnie przy większej podaży węglowodanów.
Jako że zaistniał podział na typowanie metaboliczne – wolny i szybki typ metaboliczny wraz z podgrupami A, B, C, D w sumie jest osiem typów metabolicznych.
To w momencie kiedy podamy białka zwierzęce pełno wartościowe, zwane inaczej ciężkimi białkami wówczas pobudzamy część sympatyczną która w konsekwencji okaże się błędnym kołem w dalszym podawaniu np. dużej ilości nabiału gdyż zakwaszenie związane jest w tym przypadku z brakiem spokoju, zamknięciem się w sobie i brakiem otwarcia się na dalszą walkę na siłowni pod dużymi ciężarami. Częste zmęczenie psychiczne będzie powodować że w dalszym ciągu kulturysta będzie zmęczony. Tym bardziej że jesteśmy w klimacie przez blisko 8 miesięcy chłodnym a dla wolnego typu metabolicznego zaliczana do ludzi południa jest to niekorzystne w rozbudowie masy mięśniowej czy uzyskania definicji, częste degeneracyjne myśli i brak rozwiązań. I tutaj należy sprawdzić badaniem które z odpowiednich posunięć będzie korzystne bo białka które przyjmuje typ wolny metaboliczny będzie wychładzać co w konsekwencji przyczynia się do różnych „przypadkowych i bardzo wygodnych wyjaśnień” np. choroby, lekkie zawirusowanie itd. Proporcje które są odpowiedzialne za to odpowiedzialne są: żelazo do kobaltu (Fe/Co) gdzie niskie stężenie żelaza przy wysokich kobaltach obciąża organy miąższowe a więc np. tarczyce która powoduje niemożność wyleczenia się z obsesji pracy nad własnym wyglądem, ciągłe niezadowolenie i bariera psychiczna nie do przełamania. Osoby takie często ćwiczą z ogromnym zapasem energii tak aby się nie zmęczyć.
Brak koncentracja na siłowni gdzie dominuje bardziej „gadulstwo” manifestuje się w wysokiej proporcji wapnia do magnezu i zmęczeniu i braku energii do ćwiczeń wraz z brakiem motywacji i zapędu przy bardzo niskich wartościach manganu(Mn) i złym stanie wątroby jako w niskim stężeniu niklu (Ni).
To jest kilka ważnych aspektów na podstawie typu metabolicznego wolnego D. Natomiast ogromne różnice pomiędzy grupami metabolicznym są u każdego kulturysty różne, w zależności od obranego celu ćwiczeń, diety i suplementacji. Najważniejszą sprawą w obserwacji i doświadczaniu jest fakt, że każdy, który zaczyna trenować lub jest już w stażu nawet kilkunastu miesięcy na siłowni zaczyna odczuwać dyskomfort, który w badaniu analizy włosa i badań biochemicznych są przedstawiane jako tendencje, co w późniejszym czasie przeradza się w trudno do wyleczenia dolegliwość, która raz po raz komplikuje nasze działanie związane ze sportem siłowym kulturystyką czy chociażby podnoszeniem ciężarów.
To właśnie analiza włosa daje pełny stan odżywienia wraz z suplementacją i tendencjami, jakie czyhają w chwili braku określonego typu metabolicznego, które pokazuje proporcja wapnia do fosforu (Ca/P). Od tego się zaczyna.
Pisząc artykuł skromnie zaznaczam tylko to, jakie są różnice i mnogość stanów emocjonalnych w powiązaniu z tendencjami i konsekwencjami chorobowymi. Dlatego zdając sobie w pełni sprawę, że nie wszystkich zadowolę informacjami wynikające z analiz pierwiastkowych włosa toteż wraz z doświadczeniem dla państwa pisania takich informacji jestem przygotowany do dalszej współpracy i przedstawieniu różnych praktycznych aspektów wynikających z badań biochemicznych które wykonuję na sportowcach. A przy współpracy bardzo chętnie dla Państwa będę mógł pokazać ten zakres wiedzy doświadczonej i korzyści wynikające z takiego podejścia.
Jako instruktor kulturystyki i ćwiczeń siłowych obowiązkiem takich osób, które jednocześnie mianują się instruktorami jest obowiązkiem szukania jak najbardziej informacji z różnych dziedzin bez zbędnych wyjaśnień, ale tylko takich, które są zgodne w rozumieniu dla celów długofalowych. Każdy instruktor powinien o tym wiedzieć, ponieważ odpowiedzialność tego, czego się nauczył skłania do zgłębiania wiedzy pomimo tego o czy się mówi otwarcie. Dlatego na łamach w takiej formie na Państwa pytania będę mógł odpowiedzieć.
Natura doskonale daje nam do zrozumienia że białka w żywieniu szczególnie dla kulturysty z jednej strony dają nam budulec mięśniowy a z drugiej strony przyczyniają się do spalania tkanki tłuszczowej (dieta CKD).
Wiadomo że tłuszcze są uzupełnieniem kalorycznym i materiałem izolacyjnym a także pojęciem długiej energii. Natomiast węglowodany dają szybką energię i życie każdej komórce w prawidłowy rozwój. Obraz jak widać rysuje się w sposób bardzo jasny i nie podlegający dyskusji.
Ale w zależności od ustawienia proporcji osiągamy cel który sobie zakładamy – masa bądź rzeźba. W biochemii i badaniach analizy włosa mówi się o efekcie higienicznym który jest pierwszym zauważalnym elementem podczas zmiany ilości białek, tłuszczy i węglowodanów.
Każdy kulturysta czytając jadłospis widzi fizycznie ilość i kalorie często myląc dodatkowo z energetyką, ale mało kto wie i łączy fakt że dieta wpływa na stan emocjonalny który w badaniach biochemicznych analizy pierwiastkowej włosów pokazane są tendencje do patologii i zachowań emocjonalnych. Końcowym efektem gdzie powiedzmy sobie jasno iż każda zmiana diety to pewnego rodzaju stres dla organizmu przychodzi na końcu. Efekt fizjologiczny który jest po tym jak stres opada zaczynają się problemy, przede wszystkim emocjonalne. I jest on najbardziej pożądanym efektem prowadzenia diety i suplementacji która zazwyczaj jest sztywno utartą drogą. A tak jak kulturysta się zmienia fizycznie tak dieta i suplementacja musi mieć swoje życie w ciągłym ruchu. Okazuje się że nie wystarczy tylko zmniejszyć białka w stosunku do węglowodanów i tłuszczy bo przecież pozostaje suplementacja selektywna mineralno – witaminowa ale komplementarna ujmijmy to w ten sposób.
Stan emocjonalny wpływa na jakość ćwiczeń a w dążeniu do uzyskania odpowiedniej muskulatury i definicji pochłaniane są znaczne ilości białek zwłaszcza przy budowaniu masy mięśniowej, jednakże druga strona medalu jest taka że, białka w niewłaściwych proporcjach nieodpowiedniej suplementacji selektywnej poza tą którą obecnie wiedza kulturystyczna wprowadziła i gruntownie „broni” przed rozwojem wiedzy biochemicznej z poza kręgów kulturystyki a wiec wprowadza mgliste bądź niedokładne informacje o suplementacji selektywnej czyli tej która chroni sportowca a która ma jeszcze większy wpływ na stan i jakość pod każdym względem mogą spowodować blokady myślowe i tak też się dzieje, nieuzasadnione motywy braku zrozumienia a także przyjmowania nowej wiedzy z chociażby wiedzy o żywieniu. Badania biochemiczne które przeprowadzam klubach dowodzą iż proporcje taka jak wapń do magnezu (Ca/Mg) i dodatkowo bardzo niskim stężeniu magnezu (Mg) ma wpływ na blokady myślowe w znaczeniu psychoemocjonalnym.
Niskie stężenie sodu i potas, które doprowadzają do niecałkowitego trawienia białek objawiające się „odbijaniem” i wzdęciami, zaburzenia wchłaniania w przewodzie pokarmowym. Zaburzenia trawienia białek i tłuszczy ze względu na brak enzymów trawiennych w odżywkach.
Wapń do żelaza (Ca/Fe) i bardzo niskim stężeniu Fe dla każdego będzie to niedokrwistość ale jest to tylko tendencja a dodatkowo mówimy o nadmiernej nerwowości i blokadach artykułowania myśli i brak osiągnięć w podnoszeniu ciężarów, brak osiągnięć w uzyskaniu odpowiedniej definicji i wyeksponowania muskulatury, osłabienie koncentracji i jednocześnie brak motywacji, ospałość w działaniu i osiąganiu celu zamierzonego zgodnie z programem priorytetów jaki sobie dany kulturysta założył, ścisły związek z natręctwami myślowymi i opadanie sił w trakcie ćwiczeń.
Niewłaściwe tłuszcze bądź mała ilość tłuszczy są powodem dla którego mózg wysyła fałszywe sygnały co z kolei wiąże się z brakiem odporności psychicznej szczególnie przy większej podaży węglowodanów.
Jako że zaistniał podział na typowanie metaboliczne – wolny i szybki typ metaboliczny wraz z podgrupami A, B, C, D w sumie jest osiem typów metabolicznych.
To w momencie kiedy podamy białka zwierzęce pełno wartościowe, zwane inaczej ciężkimi białkami wówczas pobudzamy część sympatyczną która w konsekwencji okaże się błędnym kołem w dalszym podawaniu np. dużej ilości nabiału gdyż zakwaszenie związane jest w tym przypadku z brakiem spokoju, zamknięciem się w sobie i brakiem otwarcia się na dalszą walkę na siłowni pod dużymi ciężarami. Częste zmęczenie psychiczne będzie powodować że w dalszym ciągu kulturysta będzie zmęczony. Tym bardziej że jesteśmy w klimacie przez blisko 8 miesięcy chłodnym a dla wolnego typu metabolicznego zaliczana do ludzi południa jest to niekorzystne w rozbudowie masy mięśniowej czy uzyskania definicji, częste degeneracyjne myśli i brak rozwiązań. I tutaj należy sprawdzić badaniem które z odpowiednich posunięć będzie korzystne bo białka które przyjmuje typ wolny metaboliczny będzie wychładzać co w konsekwencji przyczynia się do różnych „przypadkowych i bardzo wygodnych wyjaśnień” np. choroby, lekkie zawirusowanie itd. Proporcje które są odpowiedzialne za to odpowiedzialne są: żelazo do kobaltu (Fe/Co) gdzie niskie stężenie żelaza przy wysokich kobaltach obciąża organy miąższowe a więc np. tarczyce która powoduje niemożność wyleczenia się z obsesji pracy nad własnym wyglądem, ciągłe niezadowolenie i bariera psychiczna nie do przełamania. Osoby takie często ćwiczą z ogromnym zapasem energii tak aby się nie zmęczyć.
Brak koncentracja na siłowni gdzie dominuje bardziej „gadulstwo” manifestuje się w wysokiej proporcji wapnia do magnezu i zmęczeniu i braku energii do ćwiczeń wraz z brakiem motywacji i zapędu przy bardzo niskich wartościach manganu(Mn) i złym stanie wątroby jako w niskim stężeniu niklu (Ni).
To jest kilka ważnych aspektów na podstawie typu metabolicznego wolnego D. Natomiast ogromne różnice pomiędzy grupami metabolicznym są u każdego kulturysty różne, w zależności od obranego celu ćwiczeń, diety i suplementacji. Najważniejszą sprawą w obserwacji i doświadczaniu jest fakt, że każdy, który zaczyna trenować lub jest już w stażu nawet kilkunastu miesięcy na siłowni zaczyna odczuwać dyskomfort, który w badaniu analizy włosa i badań biochemicznych są przedstawiane jako tendencje, co w późniejszym czasie przeradza się w trudno do wyleczenia dolegliwość, która raz po raz komplikuje nasze działanie związane ze sportem siłowym kulturystyką czy chociażby podnoszeniem ciężarów.
To właśnie analiza włosa daje pełny stan odżywienia wraz z suplementacją i tendencjami, jakie czyhają w chwili braku określonego typu metabolicznego, które pokazuje proporcja wapnia do fosforu (Ca/P). Od tego się zaczyna.
Pisząc artykuł skromnie zaznaczam tylko to, jakie są różnice i mnogość stanów emocjonalnych w powiązaniu z tendencjami i konsekwencjami chorobowymi. Dlatego zdając sobie w pełni sprawę, że nie wszystkich zadowolę informacjami wynikające z analiz pierwiastkowych włosa toteż wraz z doświadczeniem dla państwa pisania takich informacji jestem przygotowany do dalszej współpracy i przedstawieniu różnych praktycznych aspektów wynikających z badań biochemicznych które wykonuję na sportowcach. A przy współpracy bardzo chętnie dla Państwa będę mógł pokazać ten zakres wiedzy doświadczonej i korzyści wynikające z takiego podejścia.
Jako instruktor kulturystyki i ćwiczeń siłowych obowiązkiem takich osób, które jednocześnie mianują się instruktorami jest obowiązkiem szukania jak najbardziej informacji z różnych dziedzin bez zbędnych wyjaśnień, ale tylko takich, które są zgodne w rozumieniu dla celów długofalowych. Każdy instruktor powinien o tym wiedzieć, ponieważ odpowiedzialność tego, czego się nauczył skłania do zgłębiania wiedzy pomimo tego o czy się mówi otwarcie. Dlatego na łamach w takiej formie na Państwa pytania będę mógł odpowiedzieć.
DLACZEGO WŁOS PRAWDĘ MÓWI
Ilość pierwiastków we włosach pozwala ocenić stan organizmu i przewidzieć zagrożenie chorobami.
Badanie pierwiastków śladowych we włosach może być przydatne właściwie we wszystkich dziedzinach medycyny i sportu. Jest pomocne w wielu problemach zdrowotnych: przy zespole złego wchłaniania, zaburzeniach hormonalnych, neurologicznych, dermatologicznych. Analizę włosów wykorzystuje się także podczas leczenia otyłości, osteoporozy, w łagodzeniu objawów menopauzy i andropauzy, przy zatruciach toksynami , w pediatrii, w leczeniu chorób alergicznych, chorób neruoendokrynnych, przy narażeniu i badaniu przyczyn zmęczenia.
Badanie jest różniące się od wielu innych badań powszechnie spotykanych przede wszystkim dlatego że pochodzi z kryminalistyki i dlatego dzięki temu badaniu bada się również stany emocjonalne i ich przyczyny. Np. postępowanie jakiegoś człowieka może być niezrozumiałe dla innego, podłoże jego emocji jest często bardzo zmienne, dorzucając obraz tej osoby można zauważyć że często pije alkohol. Potocznie mówi się że alkohol powoduje taki stan i pierwsze co się robi – odstaw alkohol to przestanie odbijać. Ale po zbadaniu może okazać się bardzo ciekawa spawa. Alkohol to konsekwencja zdarzeń które spowodowało posunięcie się w stronę alkoholu. Dla nas normalnych ludzi którzy funkcjonują na co dzień alkohol jest normalnością więc taki obraz tamtego człowieka jest normalny. Ale może się okazać że po analizie włosa może mieć problemy w domu z rodzicami (wciąż konflikt niewyjaśniony), że w otoczeniu tej osoby są ludzie którzy go zdominowali gdzie często brak jego asertywności spowodował nieumiejętność radzenia sobie ze sobą – słaby psychicznie na którego można z łatwością wpłynąć, może być również tak że nawarstwiły się problemy z brakiem pieniędzy lub dóbr materialnych, może być tak że ma problemy konfliktowe w społeczeństwie i czuje się odrzucony pomimo wcześniejszych dobrych relacji. Takie i inne stany psycho-emocjonalne mają wpływ i determinują sposób jedzenia i funkcjonowania. Tutaj mamy również ciekawą sytuację zwrotną. Bo to co zjemy ma również wpływ jak postrzegamy świat zewnętrzny zarówno wewnętrzny – swój własny i determinuje nas do odmiennego obrazu w społeczeństwie. Jak już wspomniałem każdy stan psycho-emocjonalny przy pomocy badania analizy bada się w sytuacjach najbardziej potrzebnych np. w policji jeśli ktoś nie wyraża zgody na urządzenie wykrywania kłamstw.
Najpierw badanie potem tabletki
Zanim zaczniemy przyjmować tabletki z witaminami i składnikami mineralnymi, najlepiej wykonać analizę włosów ale dlaczego właśnie analiza pokazuje na taki fakt.
Dzięki temu dowiemy się, jakich składników nam brakuje, a jakie mamy w namiarze. Zachwianie odpowiednich proporcji między nimi może bowiem powodować dolegliwości. Specjalistyczna analiza pierwiastkowa włosów wyraża konkretne dawki i porę przyjmowania różnych suplementów. Badanie można wykonać również z badaniem pierwiastków w moczu dobowym które pozwala bardzo precyzyjnie określić wszelkie niedobory mineralne.
Badanie włosów nie tylko umożliwia stwierdzenie zbyt małej ilości danego pierwiastka, ale również określenie, jaki to ma wpływ na proporcje innych biopierwiastków i jakie są konsekwencje tych zaburzeń. Dzięki niemu można określić, kiedy, ile, jak długo i w jakiej formie podawać określony składnik mineralny.
Nadmiar lub niedobór
Między składem podstawowych biopierwiastków we włosach a ich zawartością w organizmie istnieją stałe zależności zarówno w przypadku równowagi fizjologicznej, jak i zaburzeń. W organizmie również występują ściśle proporcje między antagonistycznymi pierwiastkami a także tymi, które ze sobą współpracują.
Stężenie pierwiastków we krwi, które bada się coraz częściej, nie odpowiada ich zawartości w całym organizmie. Nie jest więc w pełni miarodajne, gdyż skład osocza jest regulowany przez mechanizmy niwelujące nadmiary lub niedobory. Trzeba też pamiętać o tym, że nadmiar lub niedobór jednego biopierwiastka wypływa na zmianę zawartości innych składników mineralnych.
Przemiana mineralna opiera się między innymi na stosunkach antagonistycznych i synergistycznych (współdziałania) między określonymi pierwiastkami. Zatrzymanie jednego minerału pociąga za sobą wydalanie lub zmniejszenie przyswajalności drugiego. Określenie proporcji i ich zmian będzie miernikiem aktywności procesów hormonalnych, które wzmagają lub hamują funkcjonowanie czynności komórkowych.
Co mówią proporcje
Stosunek wapnia do potasu (Ca/K)
Na przemianę wapnia mają wpływ hormony tarczycy T3 i T4. Podnoszą one stężenie wapnia w surowicy a zmniejszają we włosach. Wzrost stężenia hormonów tarczycy powoduje zwiększenie wydzielania hormonu ACTH, co z kolei zwiększa się zasób wymiennego potasu.
Wysoki stosunek wapnia do potasu (czyli więcej wapnia, mniej potasu) może wskazywać na obniżoną czynność tarczycy, a niski stosunek wskazuje na podwyższoną czynność.
Stosunek sodu do potasu (Na/K)
Odzwierciedla czynność nadnerczy. Wysoki stosunek sodu do potasu czyli więcej sodu, mniej potasu oznacza wzrost sodu. Takie stężenie w osoczu krwi przepływającej przez nadnercza jest czynnikiem regulującym wydzielanie hormonu nadnerczy – aldosteronu. Wysoki stosunek świadczy o wzroście jego wydzielania.
Zatrzymywanie sodu i utrata potasu mogą być przyczyną nadciśnienia, osłabienia mięśniowego, wzmożonego pragnienia i wielomoczu. Wzmożoną aktywność kory nadnerczy powoduje długo utrzymujący się stres. Niski stosunek (mniej sodu, więcej potasu) wskazuje na zwiększony rozpad białek, hamuje odporność komórkową. Brak np. „łapania” masy mięśniowej.
Stosunek cynku do miedzi (Zn/Cu)
Biochemicznie pierwiastki te są związane z działaniem dwóch żeńskich hormonów: progesteronu i estrogenów. Nadmiar estrogenu oznacza zwiększenie zawartości miedzi. Przy nadmiarze progesteronu zwiększa się ilość cynku.
Wysokie stężenie cynku w stosunku do miedzi sygnalizuje zbyt wysokie stężenie progesteronu w stosunku do estrogenów, niskie – zbyt wysokie stężenie estrogenów w stosunku do progesteronów.
Stężenie tych pierwiastków może być istotną przesłanką ujawniającą dużo wcześniej, przed wynikami badań laboratoryjnych, nieprawidłowości działania tych hormonów mając wpływ na funkcjonowanie szczególnie u kobiet.
Stosunek sodu do magnezu (Na/Mg)
Jest ściśle związany z wartością ciśnienia krwi. Wysokie stężenie sodu w organizmie przy niskim stężeniu magnezu może świadczyć o zwiększonym wytwarzaniu hormonów nadnerczy – aldosteronu oraz adrenaliny. Jak już wspomniałem, duża ilość sodu może być przyczyną nadciśnienia? Wzmożona aktywność kory nadnerczy może być także spowodowania przez długo utrzymujący się stres.
Niedobór magnezu towarzyszy nadmiar adrenaliny i noradrenaliny we krwi. Natomiast niskie stężenie sodu przy wysokim stężeniu magnezu świadczy o zmniejszonym wytwarzaniu hormonów rdzenia nadnerczy.
Trujące metale
Badając ilość metali toksycznych w stosunku do ochrony pierwiastków odżywczych, można określić, w jakim stopniu powodują one zakłócenia w procesach chemicznych zachodzących w naszym ustroju.
Wysoki stosunek ołowiu do wapnia może wskazać na zatrucie ołowiem (Pb/Ca)
Nadmiar ołowiu może być przyczyną powstawania alergii histamino zależnych przez zakłócenie przemiany wapnia – nawet wtedy, gdy stężenie wapnia jest w tzw. zakresie dopuszczalnym. Może to powodować inne zaburzenia takie jak: nadaktywność, kłopoty z pamięcią, schorzenia reumatyczne.
Wysoki stosunek kadmu do cynku może być sygnałem zatrucia kadmem (Cd/Zn)
Jeżeli taki stan utrzymuje się długo, może spowodować niedobór histaminy a w konsekwencji skłonności do alergii pokarmowych. Inne objawy zatruć kadmem to zaburzenia czynności nerek, rozedma, nadciśnienie tętnicze krwi, hipercholesterolemia.
Skutki niedoborów
- niedobór magnezu w stosunku do wapnia może wskazywać na zwiększoną skłonność do miażdżycy.
- niedobór miedzi ,niski stosunek sodu do potasu mogą sygnalizować degradacje struktur białek tkankowych i tym samym w procesie długotrwałym – także zwiększoną skłonność do miażdżycy.
- Wzrost poziomu wapnia w stosunku do magnezu przy jednoczesnym niskim poziomie chromu i manganu może wskazywać na skłonność do wystąpienia cukrzycy. Dzieje się tak, dlatego, gdyż wapń jest czynnikiem biorącym udział w wydzielaniu insuliny.
- Niskie stężenie sodu i potasu mogą być związanie ze zmniejszonym wydzielaniem kwasu solnego. Stan taki może doprowadzać do zmniejszonego i niecałkowitego trawienia białek, co objawia się odbijaniem i wzdęciami po posiłkach.
- Współistniejące małe ilości cynku, miedzi i manganu odzwierciedlają zaburzenia wchłaniania w przewodzie pokarmowym. Może to być związane z niewłaściwą dietą i częstymi stresami.
Badanie pierwiastków śladowych we włosach może być przydatne właściwie we wszystkich dziedzinach medycyny i sportu. Jest pomocne w wielu problemach zdrowotnych: przy zespole złego wchłaniania, zaburzeniach hormonalnych, neurologicznych, dermatologicznych. Analizę włosów wykorzystuje się także podczas leczenia otyłości, osteoporozy, w łagodzeniu objawów menopauzy i andropauzy, przy zatruciach toksynami , w pediatrii, w leczeniu chorób alergicznych, chorób neruoendokrynnych, przy narażeniu i badaniu przyczyn zmęczenia.
Badanie jest różniące się od wielu innych badań powszechnie spotykanych przede wszystkim dlatego że pochodzi z kryminalistyki i dlatego dzięki temu badaniu bada się również stany emocjonalne i ich przyczyny. Np. postępowanie jakiegoś człowieka może być niezrozumiałe dla innego, podłoże jego emocji jest często bardzo zmienne, dorzucając obraz tej osoby można zauważyć że często pije alkohol. Potocznie mówi się że alkohol powoduje taki stan i pierwsze co się robi – odstaw alkohol to przestanie odbijać. Ale po zbadaniu może okazać się bardzo ciekawa spawa. Alkohol to konsekwencja zdarzeń które spowodowało posunięcie się w stronę alkoholu. Dla nas normalnych ludzi którzy funkcjonują na co dzień alkohol jest normalnością więc taki obraz tamtego człowieka jest normalny. Ale może się okazać że po analizie włosa może mieć problemy w domu z rodzicami (wciąż konflikt niewyjaśniony), że w otoczeniu tej osoby są ludzie którzy go zdominowali gdzie często brak jego asertywności spowodował nieumiejętność radzenia sobie ze sobą – słaby psychicznie na którego można z łatwością wpłynąć, może być również tak że nawarstwiły się problemy z brakiem pieniędzy lub dóbr materialnych, może być tak że ma problemy konfliktowe w społeczeństwie i czuje się odrzucony pomimo wcześniejszych dobrych relacji. Takie i inne stany psycho-emocjonalne mają wpływ i determinują sposób jedzenia i funkcjonowania. Tutaj mamy również ciekawą sytuację zwrotną. Bo to co zjemy ma również wpływ jak postrzegamy świat zewnętrzny zarówno wewnętrzny – swój własny i determinuje nas do odmiennego obrazu w społeczeństwie. Jak już wspomniałem każdy stan psycho-emocjonalny przy pomocy badania analizy bada się w sytuacjach najbardziej potrzebnych np. w policji jeśli ktoś nie wyraża zgody na urządzenie wykrywania kłamstw.
Najpierw badanie potem tabletki
Zanim zaczniemy przyjmować tabletki z witaminami i składnikami mineralnymi, najlepiej wykonać analizę włosów ale dlaczego właśnie analiza pokazuje na taki fakt.
Dzięki temu dowiemy się, jakich składników nam brakuje, a jakie mamy w namiarze. Zachwianie odpowiednich proporcji między nimi może bowiem powodować dolegliwości. Specjalistyczna analiza pierwiastkowa włosów wyraża konkretne dawki i porę przyjmowania różnych suplementów. Badanie można wykonać również z badaniem pierwiastków w moczu dobowym które pozwala bardzo precyzyjnie określić wszelkie niedobory mineralne.
Badanie włosów nie tylko umożliwia stwierdzenie zbyt małej ilości danego pierwiastka, ale również określenie, jaki to ma wpływ na proporcje innych biopierwiastków i jakie są konsekwencje tych zaburzeń. Dzięki niemu można określić, kiedy, ile, jak długo i w jakiej formie podawać określony składnik mineralny.
Nadmiar lub niedobór
Między składem podstawowych biopierwiastków we włosach a ich zawartością w organizmie istnieją stałe zależności zarówno w przypadku równowagi fizjologicznej, jak i zaburzeń. W organizmie również występują ściśle proporcje między antagonistycznymi pierwiastkami a także tymi, które ze sobą współpracują.
Stężenie pierwiastków we krwi, które bada się coraz częściej, nie odpowiada ich zawartości w całym organizmie. Nie jest więc w pełni miarodajne, gdyż skład osocza jest regulowany przez mechanizmy niwelujące nadmiary lub niedobory. Trzeba też pamiętać o tym, że nadmiar lub niedobór jednego biopierwiastka wypływa na zmianę zawartości innych składników mineralnych.
Przemiana mineralna opiera się między innymi na stosunkach antagonistycznych i synergistycznych (współdziałania) między określonymi pierwiastkami. Zatrzymanie jednego minerału pociąga za sobą wydalanie lub zmniejszenie przyswajalności drugiego. Określenie proporcji i ich zmian będzie miernikiem aktywności procesów hormonalnych, które wzmagają lub hamują funkcjonowanie czynności komórkowych.
Co mówią proporcje
Stosunek wapnia do potasu (Ca/K)
Na przemianę wapnia mają wpływ hormony tarczycy T3 i T4. Podnoszą one stężenie wapnia w surowicy a zmniejszają we włosach. Wzrost stężenia hormonów tarczycy powoduje zwiększenie wydzielania hormonu ACTH, co z kolei zwiększa się zasób wymiennego potasu.
Wysoki stosunek wapnia do potasu (czyli więcej wapnia, mniej potasu) może wskazywać na obniżoną czynność tarczycy, a niski stosunek wskazuje na podwyższoną czynność.
Stosunek sodu do potasu (Na/K)
Odzwierciedla czynność nadnerczy. Wysoki stosunek sodu do potasu czyli więcej sodu, mniej potasu oznacza wzrost sodu. Takie stężenie w osoczu krwi przepływającej przez nadnercza jest czynnikiem regulującym wydzielanie hormonu nadnerczy – aldosteronu. Wysoki stosunek świadczy o wzroście jego wydzielania.
Zatrzymywanie sodu i utrata potasu mogą być przyczyną nadciśnienia, osłabienia mięśniowego, wzmożonego pragnienia i wielomoczu. Wzmożoną aktywność kory nadnerczy powoduje długo utrzymujący się stres. Niski stosunek (mniej sodu, więcej potasu) wskazuje na zwiększony rozpad białek, hamuje odporność komórkową. Brak np. „łapania” masy mięśniowej.
Stosunek cynku do miedzi (Zn/Cu)
Biochemicznie pierwiastki te są związane z działaniem dwóch żeńskich hormonów: progesteronu i estrogenów. Nadmiar estrogenu oznacza zwiększenie zawartości miedzi. Przy nadmiarze progesteronu zwiększa się ilość cynku.
Wysokie stężenie cynku w stosunku do miedzi sygnalizuje zbyt wysokie stężenie progesteronu w stosunku do estrogenów, niskie – zbyt wysokie stężenie estrogenów w stosunku do progesteronów.
Stężenie tych pierwiastków może być istotną przesłanką ujawniającą dużo wcześniej, przed wynikami badań laboratoryjnych, nieprawidłowości działania tych hormonów mając wpływ na funkcjonowanie szczególnie u kobiet.
Stosunek sodu do magnezu (Na/Mg)
Jest ściśle związany z wartością ciśnienia krwi. Wysokie stężenie sodu w organizmie przy niskim stężeniu magnezu może świadczyć o zwiększonym wytwarzaniu hormonów nadnerczy – aldosteronu oraz adrenaliny. Jak już wspomniałem, duża ilość sodu może być przyczyną nadciśnienia? Wzmożona aktywność kory nadnerczy może być także spowodowania przez długo utrzymujący się stres.
Niedobór magnezu towarzyszy nadmiar adrenaliny i noradrenaliny we krwi. Natomiast niskie stężenie sodu przy wysokim stężeniu magnezu świadczy o zmniejszonym wytwarzaniu hormonów rdzenia nadnerczy.
Trujące metale
Badając ilość metali toksycznych w stosunku do ochrony pierwiastków odżywczych, można określić, w jakim stopniu powodują one zakłócenia w procesach chemicznych zachodzących w naszym ustroju.
Wysoki stosunek ołowiu do wapnia może wskazać na zatrucie ołowiem (Pb/Ca)
Nadmiar ołowiu może być przyczyną powstawania alergii histamino zależnych przez zakłócenie przemiany wapnia – nawet wtedy, gdy stężenie wapnia jest w tzw. zakresie dopuszczalnym. Może to powodować inne zaburzenia takie jak: nadaktywność, kłopoty z pamięcią, schorzenia reumatyczne.
Wysoki stosunek kadmu do cynku może być sygnałem zatrucia kadmem (Cd/Zn)
Jeżeli taki stan utrzymuje się długo, może spowodować niedobór histaminy a w konsekwencji skłonności do alergii pokarmowych. Inne objawy zatruć kadmem to zaburzenia czynności nerek, rozedma, nadciśnienie tętnicze krwi, hipercholesterolemia.
Skutki niedoborów
- niedobór magnezu w stosunku do wapnia może wskazywać na zwiększoną skłonność do miażdżycy.
- niedobór miedzi ,niski stosunek sodu do potasu mogą sygnalizować degradacje struktur białek tkankowych i tym samym w procesie długotrwałym – także zwiększoną skłonność do miażdżycy.
- Wzrost poziomu wapnia w stosunku do magnezu przy jednoczesnym niskim poziomie chromu i manganu może wskazywać na skłonność do wystąpienia cukrzycy. Dzieje się tak, dlatego, gdyż wapń jest czynnikiem biorącym udział w wydzielaniu insuliny.
- Niskie stężenie sodu i potasu mogą być związanie ze zmniejszonym wydzielaniem kwasu solnego. Stan taki może doprowadzać do zmniejszonego i niecałkowitego trawienia białek, co objawia się odbijaniem i wzdęciami po posiłkach.
- Współistniejące małe ilości cynku, miedzi i manganu odzwierciedlają zaburzenia wchłaniania w przewodzie pokarmowym. Może to być związane z niewłaściwą dietą i częstymi stresami.
poniedziałek, 12 stycznia 2009
Rola diety - powód do analizy.
Monotonne, jednorodne żywienie w długim okresie zawsze prowadzi do nadmiaru lub
niedoboru cukrów prostych, tłuszczy, białek, sodu, magnezu, chromu, fosforanów, lub innych składników odżywczych. Można wykorzystywać poszczególne diety złożone z
wysublimowanych produktów spożywczych w celu osiągnięcia konkretnego efektu
fizjologicznego, ale nie wolno kontynuować je przez całe życie. Dwie skrajne jakościowo diety, a mianowicie dieta jarosza i dieta tłuszczowa, niosą ze sobą dużo dobrego, ale zarówno mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia. Dieta jarosza jest świetnym sposobem odkwaszenia i detosykacji organizmu. Stosowanie jej przez wiele lat prowadzi co dużych niedoborów wielu witamin i minerałów. Osoby stosujące niewłaściwie tą dietę jedzą coraz więcej, doprowadzając swój organizm do otyłości. Spożywanie nadmiaru cukrów prostych można nazwać wykorzystywaniem szybkiego paliwa . Prowadzi to do osłabienia bariery antyoksydacyjnej i np. u dzieci obserwuje się zbyt szybkie dojrzewanie (co często łączy się z problemami hormonalnymi
i alergologicznymi), a u dorosłych wzmożenie procesów wolnorodnikowego starzenia się.
Dieta tłuszczowa jest niezbędna dla osób, dla których konieczna jest zmiana
podstawowego źródła energetycznego, jakim jest glukoza na związki ketonowe, które
powstają w procesach katabolicznych tłuszczy. Można do nich zaliczyć np. osoby z
chorobami nowotworowymi, z demencjami neurologicznymi, z przewlekłymi infekcjami
bakteryjnymi, grzybicami i wieloma innymi, ale tylko wtedy, kiedy taką dietę zaleci lekarz prowadzący leczenie. Osoby stosujące dietę tłuszczową twierdzą, iż ich umysł pracuje sprawnie jak nigdy dotąd. Spowodowane to jest większą predyspozycją tkanki mózgowej do wykorzystywania jako paliwo energetyczne związków ketonowych. W starożytności wszyscy mędrcy przed rozpoczęciem pracy stosowali kilkudniowe głodówki, które doprowadzały ich organizm do stanu lekkiej ketozy. W tym stanie praca mózgu może być wydajniejsza.
Dieta tłuszczowa niesie ze sobą wiele niebezpieczeństw. Spożywanie zbyt dużej ilości
mięsa może doprowadzić do zakwaszenia organizmu z powodu zbyt dużej podaży związków
purynowych. Gwałtowna zmiana diety na tłuszczową dla osób z chorą wątrobą lub z bardzo złym profilem lipidowym może być wręcz zabójcza. Zbyt monotonna dieta tłuszczowa może doprowadzić do zaburzenia równowagi mineralnej, szczególnie spowodowane zbyt małąpodażą potasu i magnezu. Skutkiem tego mogą być poważna zaburzenia kardiologiczne.
niedoboru cukrów prostych, tłuszczy, białek, sodu, magnezu, chromu, fosforanów, lub innych składników odżywczych. Można wykorzystywać poszczególne diety złożone z
wysublimowanych produktów spożywczych w celu osiągnięcia konkretnego efektu
fizjologicznego, ale nie wolno kontynuować je przez całe życie. Dwie skrajne jakościowo diety, a mianowicie dieta jarosza i dieta tłuszczowa, niosą ze sobą dużo dobrego, ale zarówno mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia. Dieta jarosza jest świetnym sposobem odkwaszenia i detosykacji organizmu. Stosowanie jej przez wiele lat prowadzi co dużych niedoborów wielu witamin i minerałów. Osoby stosujące niewłaściwie tą dietę jedzą coraz więcej, doprowadzając swój organizm do otyłości. Spożywanie nadmiaru cukrów prostych można nazwać wykorzystywaniem szybkiego paliwa . Prowadzi to do osłabienia bariery antyoksydacyjnej i np. u dzieci obserwuje się zbyt szybkie dojrzewanie (co często łączy się z problemami hormonalnymi
i alergologicznymi), a u dorosłych wzmożenie procesów wolnorodnikowego starzenia się.
Dieta tłuszczowa jest niezbędna dla osób, dla których konieczna jest zmiana
podstawowego źródła energetycznego, jakim jest glukoza na związki ketonowe, które
powstają w procesach katabolicznych tłuszczy. Można do nich zaliczyć np. osoby z
chorobami nowotworowymi, z demencjami neurologicznymi, z przewlekłymi infekcjami
bakteryjnymi, grzybicami i wieloma innymi, ale tylko wtedy, kiedy taką dietę zaleci lekarz prowadzący leczenie. Osoby stosujące dietę tłuszczową twierdzą, iż ich umysł pracuje sprawnie jak nigdy dotąd. Spowodowane to jest większą predyspozycją tkanki mózgowej do wykorzystywania jako paliwo energetyczne związków ketonowych. W starożytności wszyscy mędrcy przed rozpoczęciem pracy stosowali kilkudniowe głodówki, które doprowadzały ich organizm do stanu lekkiej ketozy. W tym stanie praca mózgu może być wydajniejsza.
Dieta tłuszczowa niesie ze sobą wiele niebezpieczeństw. Spożywanie zbyt dużej ilości
mięsa może doprowadzić do zakwaszenia organizmu z powodu zbyt dużej podaży związków
purynowych. Gwałtowna zmiana diety na tłuszczową dla osób z chorą wątrobą lub z bardzo złym profilem lipidowym może być wręcz zabójcza. Zbyt monotonna dieta tłuszczowa może doprowadzić do zaburzenia równowagi mineralnej, szczególnie spowodowane zbyt małąpodażą potasu i magnezu. Skutkiem tego mogą być poważna zaburzenia kardiologiczne.
Programy suplementacyjne - na jakiej podstwie?
Suplementy naturalne i syntetyczne różnią się ilością związków chemicznych
stosowanych w poszczególnych preparatach. W syntetycznych ilość nich jest często
wielokrotnie wyższa niż w naturalnych. Spowodowane jest to różnicą w przyswajalności i efektywności fizjologicznej obu preparatów. Suplementacja ma kilka podstawowych zadań. Najważniejsze to komplementarnie odżywić organizm i właściwie wpłynąć na jego funkcje hormonalne, zarówno w trybie dobowym jak i w zależności od wieku. Cele te zostaną osiągnięte tylko po zastosowaniu chronoselektywnego programu suplementacyjnego, czyli programu spożywania odpowiednich preparatów odżywczych we właściwej ilości, w określonym czasie w ciągu doby, jak i w odpowiednim okresie, tj. najczęściej od 16 do 32 tygodni.
Suplementacja może spełniać funkcje doraźne. Dobrym przykładem jest zalecanie
witaminy C jako środka mającego zabezpieczyć nasz organizm przed infekcją bakteryjną.
Charakteryzuje się ona pojawieniem się konkretnego miejsca choroby, np. gardło. Funkcjetaką spełni, jeżeli spożyjemy około 5-6 gramów witaminy C dziennie (zakładając że mamy zdrowe nerki). Leczenie infekcji wirusowej, przy której cierpi cały organizm, powinniśmy wesprzeć dawką cynku w ilości 60 mg dziennie.
W przypadku zaburzeń wchłaniania żelaza może dochodzić do patologii
spowodowanych jego niedoborem. Aby się przed tym uchronić można połączyć
suplementacje preparatami żelaza z niewielką dawką witaminy C, tj. 30 mg. Żelazo trafiając do żołądka, w którym jest kwaśne środowisko, natychmiast się utlenia do formy nieprzyswajalnej przez nasz organizm. Witamina C pełni rolę reduktora i powoduje, w jelitach pojawia się zredukowana, przyswajalna forma żelaza. Niektóre osoby całkowicie nie tolerują jakiejkolwiek suplementacji żelazem. Wówczas można wykorzystać opisaną funkcjęwitaminy C i zażywać ją bezpośrednio po każdym posiłku. Dzięki temu organizm będzie przyswajał żelazo zawarte w spożytym pokarmie.
Do suplementów zaliczamy preparaty odżywcze zawierające jakieś składniki
biochemicznie tj. witaminy, minerały, kwasy tłuszczowe, aminokwasy, białka. Wśród nich są związki, których nasz organizm nie wytwarza, np. witamina C, E, minerały, niektóre nienasycone kwasy tłuszczowe, aminokwasy egzogenne. Są też związki biochemicznesyntezowane w ludzkim organizmie, np. L-karnityna, koenzym Q10, enzymy wspomagające trawienie.
Preparatami suplementacyjnymi są również wyciągi ziołowe, wykorzystujące bardzo
duże możliwości naturalnych związków organicznych w nich zawartych. Związki te mogą
spełniać niezliczone funkcje regulujące procesy metaboliczne. Dlatego, przed ich spożyciem wielu z nich konieczna jest konsultacja z lekarzem.
stosowanych w poszczególnych preparatach. W syntetycznych ilość nich jest często
wielokrotnie wyższa niż w naturalnych. Spowodowane jest to różnicą w przyswajalności i efektywności fizjologicznej obu preparatów. Suplementacja ma kilka podstawowych zadań. Najważniejsze to komplementarnie odżywić organizm i właściwie wpłynąć na jego funkcje hormonalne, zarówno w trybie dobowym jak i w zależności od wieku. Cele te zostaną osiągnięte tylko po zastosowaniu chronoselektywnego programu suplementacyjnego, czyli programu spożywania odpowiednich preparatów odżywczych we właściwej ilości, w określonym czasie w ciągu doby, jak i w odpowiednim okresie, tj. najczęściej od 16 do 32 tygodni.
Suplementacja może spełniać funkcje doraźne. Dobrym przykładem jest zalecanie
witaminy C jako środka mającego zabezpieczyć nasz organizm przed infekcją bakteryjną.
Charakteryzuje się ona pojawieniem się konkretnego miejsca choroby, np. gardło. Funkcjetaką spełni, jeżeli spożyjemy około 5-6 gramów witaminy C dziennie (zakładając że mamy zdrowe nerki). Leczenie infekcji wirusowej, przy której cierpi cały organizm, powinniśmy wesprzeć dawką cynku w ilości 60 mg dziennie.
W przypadku zaburzeń wchłaniania żelaza może dochodzić do patologii
spowodowanych jego niedoborem. Aby się przed tym uchronić można połączyć
suplementacje preparatami żelaza z niewielką dawką witaminy C, tj. 30 mg. Żelazo trafiając do żołądka, w którym jest kwaśne środowisko, natychmiast się utlenia do formy nieprzyswajalnej przez nasz organizm. Witamina C pełni rolę reduktora i powoduje, w jelitach pojawia się zredukowana, przyswajalna forma żelaza. Niektóre osoby całkowicie nie tolerują jakiejkolwiek suplementacji żelazem. Wówczas można wykorzystać opisaną funkcjęwitaminy C i zażywać ją bezpośrednio po każdym posiłku. Dzięki temu organizm będzie przyswajał żelazo zawarte w spożytym pokarmie.
Do suplementów zaliczamy preparaty odżywcze zawierające jakieś składniki
biochemicznie tj. witaminy, minerały, kwasy tłuszczowe, aminokwasy, białka. Wśród nich są związki, których nasz organizm nie wytwarza, np. witamina C, E, minerały, niektóre nienasycone kwasy tłuszczowe, aminokwasy egzogenne. Są też związki biochemicznesyntezowane w ludzkim organizmie, np. L-karnityna, koenzym Q10, enzymy wspomagające trawienie.
Preparatami suplementacyjnymi są również wyciągi ziołowe, wykorzystujące bardzo
duże możliwości naturalnych związków organicznych w nich zawartych. Związki te mogą
spełniać niezliczone funkcje regulujące procesy metaboliczne. Dlatego, przed ich spożyciem wielu z nich konieczna jest konsultacja z lekarzem.
Wybór kierunku żywnieniowego - dlaczego metabolizm indywidualny
Decyzja o wyborze diety musi być poprzedzona poznaniem samego siebie i środowiska,
w którym żyjemy. Każdy z nas kupował jakieś urządzenie (telewizor, magnetowid, lodówkę itp.) i przed użyciem zapoznał się z instrukcją obsługi. Nasz własny organizm ma mam wystarczyć na wiele lat. Dlatego musimy poznać własną instrukcję obsługi swojego organizmu. Najlepiej rozpocząć od rzeczy najprostszych, czyli od właściwej higieny, zarówno fizycznej jak i psychicznej.
Genetotrofia jest nauką o indywidualnościach biochemicznych. Jedna z najważniejszych
definicji opracowanych przez naukowców zajmujących się tą dziedziną wiedzy głosi: tylko człowiek dobrze odżywiony jest w stanie właściwie rozpoznać swoje potrzeby żywieniowe. Innymi słowy je to co mu smakuje i jest konieczne. Prowadzono badania na grupie przedszkolaków nieograniczając im dostępu do słodyczy. Okazało się, że jedynie dzieci źle odżywione i chorowite pochłaniały olbrzymie ilości cukierków. Zdrowe, dobrze odżywione zadowalały niewielką ilością słodyczy.
Stwierdzamy na podstawie kilkuletnich obserwacji, że to, co dziś najbardziej nam
smakuje, najbardziej szkodzi. Składa się na to wiele czynników, z których najważniejszym wydaje się być nasze postrzeganie własnych potrzeb. Innymi słowy najważniejszym jest odnalezienie w sobie „wewnętrznego własnego lekarza”, który intuicyjnie podpowiada, kiedy, co i ile jeść. Postrzeganie pokarmów powinno być kształtowane przez każdego z nas indywidualnie. Najważniejsze to nie kierować się modą i reklamą, ale potrafić poznać potrzeby własnego organizmu. Nasze zmysły smaku, węchu i wzroku są bardzo podatne na nowoczesne produkty przemysłu spożywczego. Dziś można wyprodukować wszystko z prawie niczego, poprzez dodawanie konserwantów, wypełniaczy, barwników, związków zapachowych i itp.. Technolodzy żywieniowi wiedzą o nas więcej niż my sami. Na przykład, zakładają, że jeżeli produkt spożywczy nie będzie miał właściwego zapachu i wyglądu - nie będzie smakował klientowi. Aby przekonać się, że nasz organizm adaptuje się również do niektórych smaków można przeprowadzić doświadczenie, w którym przez 3-4 dni całkowicie zrezygnujmy ze spożywania soli i solonych potraw. Po tym czasie odkryjemy czysty i
właściwy smak wielu potraw, przekonując się, iż zapomnieliśmy smaku soli.
Czy jest całkiem obiektywny sposób mogący wskazać nam właściwe kierunki
żywieniowe? Z naszych doświadczeń wynika, że dobrym narzędziem diagnostycznym może
być analiza pierwiastkowa włosów, która oceni stan odżywienia badanego. O wyborze
właściwego żywienia decyduje wiele czynników, z których najważniejszymi są: typ
metaboliczny badanego (tempo przemian energetycznych), równowaga neuroendokrynna,
równowaga kwasowo-zasadowa, potencjał bariery antyoksydacyjnej.
Optymalną dynamiczną homeostazę możemy uzyskać poprzez prawidłowy program
wyrównawczy, stosowany przez kilkanaście tygodni. Na taki program składają się dwa
podstawowe elementy: właściwa dieta wparta chronoselektywną suplementacją
(podawaniem o właściwej porze odpowiednich jakościowo i ilościowo preparatów
odżywczych). O powodzeniu takich działań decyduje właściwa jakość zastosowanych
produktów odżywczych – suplementów żywieniowych. Najlepsze efekty uzyskujemy
zalecając stosowanie tzw. suplementów naturalnych. Suplementy naturalne są zatężonymi
wyciągami z materiału naturalnego, tj. roślin i niektórych organów zwierząt. W tego typu preparatach odżywczych forma czynnika biochemicznego jest całkowicie przyswajalna przez ludzki organizm, co powoduje bardzo wysoką efektywność fizjologiczną, przy całkowitym braku skutków ubocznych stosowanej suplementacji.
Każdą dietę można wykorzystać w różny sposób w zależności od aktualnych potrzeb
organizmu. Po właściwym rozpoznaniu potrzeb żywieniowych człowieka można wskazać
właściwą. Dieta może pełnić rolę profilaktyki zdrowotnej, wspomagania procesu leczenia i rehabilitacji. Nie istnieje jedna dieta dla człowieka na całe życie, ponieważ z wiekiem nasz organizm starzeje się. Efektem starzenia się organizmu jest coraz to gorsze rozpoznawanie jego potrzeb. Osoby starsze tracą często łaknienie i pragnienie. Jednym z podstawowych elementów utrzymujących homeostazę jest właściwy bilans wodny. Dlatego po pięćdziesiątce należy pilnować, aby codziennie wypijać co najmniej 1,5 litra płynów, najlepiej wody mineralnej, niegazowanej, śrenio-zmineralizowanej. Starszy organizm traci również sprawność procesów biosyntezy, co sprawia, iż suplementacja niektórych związków biochemicznych staje się koniecznością. Do takich związków należy zaliczyć koenzym Q10.
Proces starzenia może przebiegać w dwojaki sposób. O naturalnym biologicznie procesie
starzenia już wspomniano, a mianowicie wszystkie komórki wchodzące w skład tkanek
narządów ludzkiego organizmu (oprócz układu mięśniowego i nerwowego) z czasem
obumierają aby w ich miejsce powstały nowe. Informacja genetyczna w komórkach
potomnych jest niepełna, co prowadzi do ograniczonej ilości nowych pokoleń komórkowych. Starzenie się w ten sposób powinno trwać sporo ponad 100 lat. Na tempo starzenia się naszego organizmu mają niestety wpływ procesy wolnorodnikowe, dlatego drugi sposób nazwano starzeniem wolnorodnikowym. Wolne rodniki, czyli bardzo reaktywne chemicznie formy tlenu. Powstają one we wszystkich procesach biochemicznych związanych ze zjawiskami utleniania i redukcji. Ludzki organizm posiada mechanizmy obronne, między innymi barierę antyoksydacyjną, chroniącą go przez działaniem wolnych rodników.
Spożywanie za dużej ilości wysokoenergetycznych pokarmów złej jakości i zanieczyszczenie środowiska jest powodem osłabienia bariery antyoksydacyjnej. W następstwie tego pojawiają się choroby, których powstanie i rozwój determinują procesy wolnorodnikowe. Zalicza się do nich wszystkie choroby tzw. cywilizacyjne.
W ciągu naszego życia pojawiają się różne czynniki stresotwórcze, na które z upływem
czasu inaczej reaguje nasz organizm. Stres nie musi być dla człowieka złem. Wszystko zależy od tego, jak ludzki organizm jest w stanie funkcjonować pod wpływem stresu. Jeżeli właściwie, stres może być siłą napędową dla wielu procesów metabolicznych. Najważniejsze, aby człowiek potrafił reagować na czynnik stresotwórczy w sposób adekwatny do natężenia tegoż czynnika. Możliwe to jest tylko dla osób właściwie odżywionych. Możemy się właściwie odżywiać, jeżeli poznamy typ metaboliczny swojego organizmu. Na tej podstawie wybierzemy odpowiedni kierunek żywieniowy, czyli dietę wspartą suplementacją naturalnymiproduktami odżywczymi.
w którym żyjemy. Każdy z nas kupował jakieś urządzenie (telewizor, magnetowid, lodówkę itp.) i przed użyciem zapoznał się z instrukcją obsługi. Nasz własny organizm ma mam wystarczyć na wiele lat. Dlatego musimy poznać własną instrukcję obsługi swojego organizmu. Najlepiej rozpocząć od rzeczy najprostszych, czyli od właściwej higieny, zarówno fizycznej jak i psychicznej.
Genetotrofia jest nauką o indywidualnościach biochemicznych. Jedna z najważniejszych
definicji opracowanych przez naukowców zajmujących się tą dziedziną wiedzy głosi: tylko człowiek dobrze odżywiony jest w stanie właściwie rozpoznać swoje potrzeby żywieniowe. Innymi słowy je to co mu smakuje i jest konieczne. Prowadzono badania na grupie przedszkolaków nieograniczając im dostępu do słodyczy. Okazało się, że jedynie dzieci źle odżywione i chorowite pochłaniały olbrzymie ilości cukierków. Zdrowe, dobrze odżywione zadowalały niewielką ilością słodyczy.
Stwierdzamy na podstawie kilkuletnich obserwacji, że to, co dziś najbardziej nam
smakuje, najbardziej szkodzi. Składa się na to wiele czynników, z których najważniejszym wydaje się być nasze postrzeganie własnych potrzeb. Innymi słowy najważniejszym jest odnalezienie w sobie „wewnętrznego własnego lekarza”, który intuicyjnie podpowiada, kiedy, co i ile jeść. Postrzeganie pokarmów powinno być kształtowane przez każdego z nas indywidualnie. Najważniejsze to nie kierować się modą i reklamą, ale potrafić poznać potrzeby własnego organizmu. Nasze zmysły smaku, węchu i wzroku są bardzo podatne na nowoczesne produkty przemysłu spożywczego. Dziś można wyprodukować wszystko z prawie niczego, poprzez dodawanie konserwantów, wypełniaczy, barwników, związków zapachowych i itp.. Technolodzy żywieniowi wiedzą o nas więcej niż my sami. Na przykład, zakładają, że jeżeli produkt spożywczy nie będzie miał właściwego zapachu i wyglądu - nie będzie smakował klientowi. Aby przekonać się, że nasz organizm adaptuje się również do niektórych smaków można przeprowadzić doświadczenie, w którym przez 3-4 dni całkowicie zrezygnujmy ze spożywania soli i solonych potraw. Po tym czasie odkryjemy czysty i
właściwy smak wielu potraw, przekonując się, iż zapomnieliśmy smaku soli.
Czy jest całkiem obiektywny sposób mogący wskazać nam właściwe kierunki
żywieniowe? Z naszych doświadczeń wynika, że dobrym narzędziem diagnostycznym może
być analiza pierwiastkowa włosów, która oceni stan odżywienia badanego. O wyborze
właściwego żywienia decyduje wiele czynników, z których najważniejszymi są: typ
metaboliczny badanego (tempo przemian energetycznych), równowaga neuroendokrynna,
równowaga kwasowo-zasadowa, potencjał bariery antyoksydacyjnej.
Optymalną dynamiczną homeostazę możemy uzyskać poprzez prawidłowy program
wyrównawczy, stosowany przez kilkanaście tygodni. Na taki program składają się dwa
podstawowe elementy: właściwa dieta wparta chronoselektywną suplementacją
(podawaniem o właściwej porze odpowiednich jakościowo i ilościowo preparatów
odżywczych). O powodzeniu takich działań decyduje właściwa jakość zastosowanych
produktów odżywczych – suplementów żywieniowych. Najlepsze efekty uzyskujemy
zalecając stosowanie tzw. suplementów naturalnych. Suplementy naturalne są zatężonymi
wyciągami z materiału naturalnego, tj. roślin i niektórych organów zwierząt. W tego typu preparatach odżywczych forma czynnika biochemicznego jest całkowicie przyswajalna przez ludzki organizm, co powoduje bardzo wysoką efektywność fizjologiczną, przy całkowitym braku skutków ubocznych stosowanej suplementacji.
Każdą dietę można wykorzystać w różny sposób w zależności od aktualnych potrzeb
organizmu. Po właściwym rozpoznaniu potrzeb żywieniowych człowieka można wskazać
właściwą. Dieta może pełnić rolę profilaktyki zdrowotnej, wspomagania procesu leczenia i rehabilitacji. Nie istnieje jedna dieta dla człowieka na całe życie, ponieważ z wiekiem nasz organizm starzeje się. Efektem starzenia się organizmu jest coraz to gorsze rozpoznawanie jego potrzeb. Osoby starsze tracą często łaknienie i pragnienie. Jednym z podstawowych elementów utrzymujących homeostazę jest właściwy bilans wodny. Dlatego po pięćdziesiątce należy pilnować, aby codziennie wypijać co najmniej 1,5 litra płynów, najlepiej wody mineralnej, niegazowanej, śrenio-zmineralizowanej. Starszy organizm traci również sprawność procesów biosyntezy, co sprawia, iż suplementacja niektórych związków biochemicznych staje się koniecznością. Do takich związków należy zaliczyć koenzym Q10.
Proces starzenia może przebiegać w dwojaki sposób. O naturalnym biologicznie procesie
starzenia już wspomniano, a mianowicie wszystkie komórki wchodzące w skład tkanek
narządów ludzkiego organizmu (oprócz układu mięśniowego i nerwowego) z czasem
obumierają aby w ich miejsce powstały nowe. Informacja genetyczna w komórkach
potomnych jest niepełna, co prowadzi do ograniczonej ilości nowych pokoleń komórkowych. Starzenie się w ten sposób powinno trwać sporo ponad 100 lat. Na tempo starzenia się naszego organizmu mają niestety wpływ procesy wolnorodnikowe, dlatego drugi sposób nazwano starzeniem wolnorodnikowym. Wolne rodniki, czyli bardzo reaktywne chemicznie formy tlenu. Powstają one we wszystkich procesach biochemicznych związanych ze zjawiskami utleniania i redukcji. Ludzki organizm posiada mechanizmy obronne, między innymi barierę antyoksydacyjną, chroniącą go przez działaniem wolnych rodników.
Spożywanie za dużej ilości wysokoenergetycznych pokarmów złej jakości i zanieczyszczenie środowiska jest powodem osłabienia bariery antyoksydacyjnej. W następstwie tego pojawiają się choroby, których powstanie i rozwój determinują procesy wolnorodnikowe. Zalicza się do nich wszystkie choroby tzw. cywilizacyjne.
W ciągu naszego życia pojawiają się różne czynniki stresotwórcze, na które z upływem
czasu inaczej reaguje nasz organizm. Stres nie musi być dla człowieka złem. Wszystko zależy od tego, jak ludzki organizm jest w stanie funkcjonować pod wpływem stresu. Jeżeli właściwie, stres może być siłą napędową dla wielu procesów metabolicznych. Najważniejsze, aby człowiek potrafił reagować na czynnik stresotwórczy w sposób adekwatny do natężenia tegoż czynnika. Możliwe to jest tylko dla osób właściwie odżywionych. Możemy się właściwie odżywiać, jeżeli poznamy typ metaboliczny swojego organizmu. Na tej podstawie wybierzemy odpowiedni kierunek żywieniowy, czyli dietę wspartą suplementacją naturalnymiproduktami odżywczymi.
Prawda i mity o analizie pierwiastkowej włosów
Mój przyjaciel, lekarz – naukowiec, mówi, że udowodni wszystko. Jest to tylko kwestia ceny, czasu i zastosowania odpowiednich metod statystycznych. Wielu ludzi zadaje sobie trud, posługując się "wynikami badań naukowych", aby udowodnić, że inne metody lub wyniki badań są bezużyteczne – szczególnie gdy badania te odbiegają od powszechnie przyjętego standardu. Na przykład ortodoksyjni zwolennicy żywienia optymalnego twierdzą, że analiza pierwiastkowa włosów, mikroskopia w ciemnym polu widzenia, metoda Volla i wiele innych to bzdura. Przytaczają wybrane dane tzw. naukowe, aby zdyskredytować te badania. Zapominają jednak, że oficjalna medycyna uznaje żywienie optymalne za szkodliwe, niebezpieczne dla zdrowia i życia ludzkiego. Standardowe badania biochemiczne stosowane do oceny stanów patologicznych są dla Optymalnych nieprzydatne. Istnieją prace opublikowane w pismach medycznych, które wskazują zarówno pozytywne, jak i negatywne strony diet niskowęglowodanowych. Najważniejsze pytanie, na które należy znać odpowiedź, brzmi: JAKI CEL MAMY OSIĄGNĄĆ?Mam nadzieję, że dla wszystkich zdrowie jest i będzie najważniejszym dobrem. Każdy z nas jest indywidualnością biochemiczną, która jest kształtowana przez kod genetyczny i środowisko życia. Dlatego należy szukać swojej własnej "drogi żywieniowej". W ciągu całego życia będzie ona ulegała zmianom, determinowanym przez wiek, choroby, stres i otoczenie. Pomocnym narzędziem diagnostycznym w ocenie stanu odżywienia jest analiza pierwiastkowa włosów. Diagnostyka, dzięki której Pacjent otrzymuje wskazówki żywieniowe i program chronoselektywnej suplementacji.Wychodząc naprzeciw potencjalnym przeciwnikom i zwolennikom ze środowiska Optymalnych, przedstawiam teoretyczne podstawy, które umożliwią zrozumienie, o co w tej analizie naprawdę chodzi. Historia badania stężeń pierwiastków w materiale biologicznym, jakim są włosy, ma prawie trzydziestoletnią historię. W Polsce metoda ta jest znana od początku lat 80-tych. Do dziś powstało wiele prac naukowych, opublikowanych w liczących się pismach medycznych. Powszechne zastosowanie tej metody diagnostycznej jest trudne, ponieważ wymaga kosztownego sprzętu (spektrometr emisji lub absorpcji atomowej, mineralizator), ale przede wszystkim dużej wiedzy i doświadczenia z zakresu analityki, biochemii, fizjologii i patofizjologii. Otrzymany wynik musi spełniać wszystkie wymogi stawiane w diagnostyce medycznej, a jego interpretacja wymaga interdyscyplinarnej wiedzy medycznej. Dlatego lekarze specjaliści niechętnie wykorzystują w swojej praktyce medycznej analizę pierwiastkową włosów. Głównie z powodu braku informacji na temat jej możliwości. Analiza pierwiastkowa włosów (APW) jest badaniem dodatkowym w medycynie i jak każde badanie dodatkowe, często musi być zinterpretowane przez specjalistę w danej dziedzinie. Dlatego nasi Pacjenci otrzymują wynik analizy z opisem wykonanym przez lekarzy specjalistów z Laboratorium BIOMOL. Każda metoda diagnostyczna ma swoje ograniczenia; APW również. Lekarz posługujący się APW powinien widzieć, jak może wykorzystać wynik APW w leczeniu i diagnostyce. Powinien traktować APW nie tylko jako diagnostyczne narzędzie, ale jako bardzo czułą metodę określającą szeroko rozumiane zaburzenia homeostazy.Pierwsze pytanie, jakie nasuwa się każdemu: dlaczego nie analizujemy składu mineralnego krwi. Określenie zawartości pierwiastków w surowicy w danym momencie nie oddaje aktualnej ilości tych pierwiastków w całym organizmie. Działają we krwi mechanizmy homeostatyczne, które wyrównują ilość pierwiastków we krwi kosztem rezerw w tkankach. Mimo pozornie prawidłowego stężenia w surowicy zawartość pierwiastków w organizmie może być niedostateczna. Spowodowane jest to tym, iż skład osocza zależy od mechanizmów homeostatycznych i końcowe stężenie jest rezultatem wyrównywania stężeń przez poszczególne mechanizmy homeostatyczne. Na podstawie badań humoralnych trudno wykazać, że istnieje niedobór lub nadmiar biopierwiastków w ustroju. Może on być spowodowany wieloma czynnikami, m.in. nieprawidłowym żywieniem, czynnikami środowiskowymi lub chorobami.Ilość biopierwiastków we włosach jest znacznie wyższa niż w surowicy, np. zawartość wapnia we włosach jest około dwieście razy większa, magnezu około trzydzieści razy, cynku około sto razy, miedzi kilkanaście razy. Dzięki temu we włosach można oznaczać stężenia biopierwiastków, których ilość w organizmie jest bardzo mała.Wiązanie biopierwiastków przez aminokwasy tworzące białko włosa jest uzależnione od ilości i jakości pożywienia, witamin, składników mineralnych i wody. Efektywność odżywiania jest uzależniona od przyswajalności w układzie pokarmowym składników odżywczych oraz od sprawności mechanizmów dystrybucji. Włosy stanowią integralną biologicznie i homogenną chemicznie strukturę tkankową. Keratynowa zewnętrzna otoczka włosa w pełni zapobiega zarówno utracie składników wewnętrznych, jak i przedostawaniu się do środka zanieczyszczeń zewnętrznych. Zapewnia to stałość składu chemicznego. Biopierwiastki są wbudowywane stale w strukturę włosów w trakcie ich wzrostu. Tym samym stężenie metali we włosach dostarcza informacji o ich zawartości w organizmie w dłuższym czasie, tj. 1 – 2 miesięcy. Wynik analizy pierwiastkowej włosów nie jest obciążony wpływem krótkoterminowych zmian stężeń kationów metali, np. w przebiegu cyklu dobowego. Szczególnie cenna jest analiza pierwiastków toksycznych we włosach. Nie można określić, czy ilość toksycznych pierwiastków o organizmie przekroczyła wartość dopuszczalną, aby stwierdzić, że osoba badana jest zatruta (wg norm przyjętych w toksykologii). Można uzyskać coś bardziej cennego, czyli określić niekorzystny wpływ metali ciężkich na homeostazę oraz na metabolizm innych pierwiastków odżywczych. Wykazano, że u zwierząt niskie dawki metali ciężkich podawane w długim okresie czasu są bardziej niebezpieczne jako promotory białaczki, niż jednorazowe dawki wysokie. Bodźce o silnym działaniu całkowicie niszczą komórki, tym samym nie powodują ich transformacji. Długotrwałe bodźce o niewielkiej intensywności wykazują natomiast działanie onkogenne.Dlatego analizą pierwiastkową włosów nie określa się zatrucia pierwiastkami toksycznymi. Do tego służą inne metody diagnostyczne. Analiza ilości pierwiastków we włosach jest dziś najlepszą metodą oceny stanu przemiany mineralnej organizmu i przewlekłego oddziaływania metali toksycznych.Wiele ośrodków naukowych na świecie prowadzi prace nad korelacjami pomiędzy ilością biopierwiastków we włosach i poszczególnych narządach wewnętrznych ludzkiego organizmu. Badania takie prowadzone są na pacjentach w stanie równowagi fizjologicznej i podczas zaburzeń typu patologicznego. Analiza pierwiastkowa włosów jest coraz bardziej docenianym narzędziem diagnostycznym, służącym do oceny stanu odżywienia organizmu. Dzięki właściwej interpretacji poszczególnych proporcji pomiędzy pierwiastkami APW pomaga określić tendencje do powstawania zaburzeń fizjologicznych, które mogą prowadzić do patologii.
Indywidualność biochemiczna
Dzięki nowoczesnym metodom analitycznym weryfikowana jest hipoteza, że wszystkie pierwiastki występujące we wszechświecie są obecne w organizmie ludzkim. Ustalono, że olbrzymia większość, bo aż 81, znajduje się w tkankach i płynach fizjologicznych. Pozwala to widzieć człowieka jako integralną część przyrody. Spośród 104 znanych pierwiastków występujących w przyrodzie cztery z nich (węgiel, wodór, azot i tlen) stanowią aż 96% masy naszego ciała.Fizjologiczne procesy życiowe zależą nie tylko od składu i stężenia poszczególnych pierwiastków, lecz również od ich proporcji w ustroju. Niektóre współpracują ze sobą, inne są wobec siebie konkurencyjne. Nadmiar czy niedobór jednego pierwiastka wpływa na zmianę zawartości innych.Wzajemne oddziaływanie występuje między poszczególnymi biopierwiastkami, a także metalami toksycznymi. Ma to ogromny wpływ na mechanizmy przyswajania w przewodzie pokarmowym i transport do poszczególnych komórek. Dla każdej tkanki organizmu istnieje ściśle określona równowaga jonowa, która utrzymuje się na stałym poziomie. Dzięki temu zachowywany jest ich kształt i spójność. Na podstawie proporcji pomiędzy pierwiastkami można ocenić aktywność metaboliczną i prawidłowość procesów fizjologicznych. Pomiędzy pierwiastkami śladowymi na poziomie komórkowym istnieją zależności synergistyczne i antagonistyczne, wpływające bezpośrednio na metabolizm ustroju. Zachowanie właściwych proporcji pomiędzy pierwiastkami jest ważniejsze od poszczególnych stężeń. Podstawowy błąd, jaki często popełniają lekarze interpretujący wynik analizy mineralnej włosów, to ocena tylko ilości biopierwiastków, bez uwzględniania wzajemnych korelacji i wpływu mechanizmów homeostatycznych. Takie rozumowanie prowadzi do błędnej interpretacji. Mówimy o analizie pierwiastkowej włosów (APW), a nie tylko o badaniu ilości pierwiastków we włosach – niby to samo, a jednak bardzo się różni. Metabolizm każdego człowieka ma swoje indywidualne cechy. Różnice zewnętrzne są mało istotne w porównaniu z różnicami na poziomie przemian biochemicznych. Analiza pierwiastkowa włosów jest metodą, która ocenia człowieka tylko pod kątem jego indywidualności. Uwzględnia zaburzenia równowagi biochemicznej, które są dla każdego człowieka swoiste. Przy ocenie ilości minerałów we włosach nie można określić prawidłowo stanu mineralnego w wymiarze bezwzględnym. Różne osoby w stanie zdrowia mogą mieć ilości minerałów znacznie różniące się od siebie. Utrudnia to standaryzację opisu APW. Celem APW jest określenie, czy ilość danego pierwiastka we włosach jest wyznacznikiem jego zawartości w organizmie. Dlatego APW odbiega od wzorców badań biochemicznych. Przykładowo, jeżeli pacjent A ma dużą zawartość żelaza we włosach, a pacjent B małą, nie należy wnioskować, że pacjent A ma go za dużo, a pacjent B za mało – tylko, czego to jest efektem!Należy poznać metabolizm poszczególnych biopierwiastków w określonej równowadze neuroendokrynnej. Poniżej przedstawiono wpływ poszczególnych części układu endokrynnego na magazynowanie i wydalanie poszczególnych minerałów.
Na podstawie stosunków antagonistycznych i synergistycznych między pierwiastkami określa się proporcje, czyli stan równowagi biochemicznej organizmu. W wynikach znajduje się opis proporcji, które są bardzo czułym "markerem" oddziaływania hormonów na organizm ludzki. Przemiana mineralna odzwierciedla stan równowagi neuroendokrynnej. Krótkotrwałe zmiany aktywności hormonalnej są bez znaczenia. W dłuższym okresie czasu zdecydowanie wpływają na mechanizmy kontroli homeostazy. APW umożliwia rozpoznanie takich zmian, ponieważ badane włosy rosną od 2 do 3 miesięcy. Wynik APW informuje lekarza o zaburzeniach homeostazy istniejących w ustroju, zanim pojawi się patologia. Większość badań wykorzystywanych w medycynie mówi już o przebiegu patologii. W przypadku istniejącej patologii otrzymujemy informację o mechanizmach adaptacji i o zaburzeniach hemostazy (np. mechanizm błędnego koła). Dowiemy się również, czy leki, suplementy oraz sposób odżywiania zastosowany w terapii umożliwiają zrównoważenie mechanizmów kontroli homeostazy. Podejście do analizy tylko poprzez pryzmat oceny ilości biopierwiastków jest błędne – nie zawsze to, czego jest dużo lub za mało, należy usuwać albo uzupełniać. Analiza pierwiastkowa włosów może wskazać przyczyny zaburzeń przemiany mineralnej. Dlatego jej interpretację należy rozpatrywać wielopłaszczyznowo, czyli w następujących aspektach:
- ilości biopierwiastków
– trzeba uwzględnić metabolizm poszczególnych minerałów w odniesieniu do włosów, tkanek narządów, krwi i moczu;
- czynności układu endokrynnego (w odpowiedzi na czynniki stresotwórcze);
- odzwierciedlenia zmian aktywności współczulnej i przywspółczulnej;
- wpływu środowiska, w którym żyjemy (dieta, zanieczyszczenia, klimat itd.);
- wpływu tendencji genetycznych (np. szybkość utleniania glukozy);
- zmian równowagi kwasowo-zasadowej tkanek.
niedziela, 11 stycznia 2009
ROLA PIERWIASTKÓW
ROLA BIOPIERWIASTKÓW
Sód (Na)
Własności Sód to najważniejszy kation płynu pozakomórkowego. Towarzyszą mu aniony, przede wszystkim :chlorkowy i wodorowęglanowy Anion wodorowęglanowy niezbędny jest w regulacji równowagi kwasowo zasadowej. Bardzo ważnym zadaniem sodu jest utrzymanie odpowiedniego ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych. Chroni on w ten sposób organizm przed nadmierną utratą płynów. Sód odgrywa również rolę w zachowaniu prawidłowej pobudliwości mięśni i przepuszczalności błon komórkowych. Sód i potas sterują całą gospodarką elektrolitów i mają wpływ na równowagę kwasowo-zasadową organizmu odgrywają główna rolę przy przewodzeniu bodźców we wszystkich komórkach nerwowych.
Nadmiar Istnieją realne zagrożenia związane ze zbyt dużym spożyciem soli takie jak : nadciśnienie tętnicze, choroby naczyniowe, cukrzyca, uszkodzenie nerek, dolegliwości wątroby, niedoczynność gruczołów żołądkowych, podwyższone stężenie cholesterolu, uczucie zmęczenia.
DawkaZapotrzebowanie dobowe sodu: 575-625m
Bar (Ba)
Własności Zawartość we krwi człowieka wynosi 0,5 -2,4 ug/l. W organizmie człowieka najwięcej baru gromadzi się w kościach (70 ug/g). Pierwiastek ten może być silnie toksyczny jeśli występuje w łatwo rozpuszczalnych w wodzie związkach: chlorku baru BaCl2, azotanu baru Ba(NO3)2 czy węglanu baru BaCO3. Związki trudno rozpuszczalne w wodzie jak np. siarczan baru nie są szkodliwe dla organizmu i są wykorzystywane jako tzw. papka barytowa w rentgenologii do prześwietlenia żołądka czy jelit. Toksyczną dawką dla człowieka jest 200 mg baru, a dzienna pobierana w pożywieniu ocenia się na 600-750 ug. Wysokie stężenie baru w wodzie można łączyć z wystąpieniem wysokiego ciśnienia krwi i chorobami serca. Zatrucie barem w początkowym stadium objawia się zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi, następnie niedowładem mięśni, zwłaszcza kończyn górnych i szyi, ponadto trudnościami w oddychaniu. Bar działa także hamująco na proces mineralizacji kości, w których jest łatwo odkładany. Mechanizm toksycznego działania tego pierwiastka polega na wypieraniu potasu i wiązaniu anionów siarczanowych.
Bor (B)
Własności Bor nie jest jeszcze zaliczany do pierwiastków niezbędnych dla człowieka i zwierząt, ale korzystne oddziaływanie na funkcjonowanie organizmów wskazuje na potrzebę uwzględniania jego zawartości w pożywieniu i paszy. Fizjologiczna rola boru nie jest dokładnie zbadana. Pojawiają się informacje o jego wpływie na metabolizm wapnia, fosforu i fluoru. Przypuszczalnie bor podnosi poziom hormonów sterydowych u człowieka, dzięki czemu wpływa na przyswajalność wapnia i zapobiega osteoporozie. Wspomina się o korzystnym oddziaływaniu boru w chorobach reumatycznych. Bor jest łatwo wchłaniany zarówno przez przewód pokarmowy i drogą oddechową i natychmiast następuje wzrost jego stężenia w nerkach, a także mózgu, wątrobie i tkance tłuszczowej. Bor nie jest kumulowany w organizmie człowieka i jest szybko wydalany. Najdłużej zatrzymywany jest w komórkach nerwowych. W wątrobie nerkach i mózgu stwierdzono zbliżone ilości.
Działanie toksyczneZatrucia borem zdarzają się wskutek nadmiernego spożywania związków tego pierwiastka (używanego w przetwórstwie w niektórych krajach). Objawy zatrucia to: niezborność ruchów, uszkodzenia nerek, spadek hemoglobiny, zmiany skórne oraz zaburzenia przewodu pokarmowego, podrażnienie błon śluzowych, uszkodzenia układu nerwowego.
DawkaDobowa dawka boru spożywanego w pokarmach wynosi od 0,3 do 3 mg. Głównym źródłem boru są rośliny strączkowe, orzechy oraz niektóre owoce i warzywa.
Chrom (Cr)
Własności Chrom jest niezbędny dla normalnego rozwoju organizmu człowieka i organizmów zwierzęcych. Na ogół zawartość w diecie i paszach pokrywa zapotrzebowanie, które wynosi dla dorosłego człowieka 50-200 mg/dzień. Jego dzienną dawkę w pożywieniu szacuje się w Wielkiej Brytanii na 320 mg, a w Stanach Zjednoczonych na < 50 mg, która może nie pokrywać zapotrzebowania organizmu. Chrom stabilizuje poziom cukru we krwi. Obniża poziom cholesterolu i trójglicerydów w naczyniach krwionośnych kontroluje poczucie apetytu.,. stymuluje przemiany energetyczne i syntezę kwasów tłuszczowych, pobudza transport aminokwasów do komórek, stymuluje działanie insuliny przy wykorzystaniu glukozy oraz zwiększa tolerancję na glukozę. Chrom jest rozpowszechniony w tkankach, chociaż w wyjątkowo małych ilościach. Zawartość chromu w organizmie dorosłego mężczyzny wynosi mniej niż 6 mg. Bardzo ograniczona ilość chromu w paszy zwierząt powoduje upośledzenie wzrostu i przeżywalności. Skutki te ustępują, jeśli dietę uzupełni się 5 ppm chromu. Na podstawie obserwacji stwierdzono zmniejszenie tolerancji na cukier u zwierząt żywionych dietą ubogą w chrom oraz ustalono, że objaw ten ustępuje po podaniu chromu. Chrom występuje w organizmach zwierzęcych głównie na dwóch stopniach utlenienia +3 i +6. Ponieważ zaznacza się tendencja do redukcji chromu, kation Cr3+ przeważa w większości tkanek z wyjątkiem wątroby. Chrom wiąże się z kwasami nukleinowymi i podlega koncentracji w komórkach wątroby. Metal ten spełnia istotną role w metabolizmie glukozy, niektórych białek oraz tłuszczów. Wchodzi w skład enzymów np. trypsyny oraz stymuluje aktywność innych. Szczególnie interesujący a niewyjaśniony jest jego udział w metabolizmie cholesterolu. Przypuszcza się, że wzrost cholesterolu w surowicy u osób starszych pozostaje w związku ze spadkiem zawartości chromu w tkankach układu krążenia, natomiast funkcja chromu w przemianach glukozy jest ściśle związana z działaniem insuliny, a nadmierne spożywanie cukrów przyspiesza jego wydalanie z organizmu. Wydalanie Cr3+ jest znacznie mniejsze niż Cr6+. Niektóre schorzenia, a zwłaszcza układu krążenia wpływają na metabolizm chromu.
BrakPrzy deficycie występować mogą: bóle głowy, brak odporności nerwowej, brak wewnętrznej energii, drażliwość, napady nudności, nastroje depresyjne, niepokój, skłonność do alkoholu, skłonność do słodyczy, stany lękowe, zmęczenie Objawami niedoboru: są również: nietolerancja na glukozę, zaburzenia w gospodarce białek i lipidów, utrata masy ciała.
DawkaZapotrzebowanie na chrom dla osób dorosłych określane jako "bezpieczne i dostateczne" wynosi 0,05 - 3,75 umol Niedobór chromu występuje rzadko zarówno u ludzi, jak i zwierząt. Pojawia się w niektórych rejonach oraz przy diecie ubogiej w białko zwierzęce.
Cynk (Zn)
WłasnościCynk spełnia szereg podstawowych funkcji w organizmach. Jako składnik różnych enzymów (lub ich aktywator) bierze udział w metabolizmie białek i węglowodanów oraz przypuszczalnie tłuszczy. Przyswajanie go przez organizm jest bardzo różne, w zależności od jakości pożywienia oraz interakcji zachodzących między cynkiem a innymi pierwiastkami Cynk odgrywa także istotną rolę w funkcjonowaniu układu rozrodczego, zwłaszcza u mężczyzn, oraz działa odtruwająco (antagonista kadmu i ołowiu). Istotny metabolicznie antagonizm zaznacza się między Zn-Cd i Zn-Cu. Poza tym wapń i magnez mogą działać ograniczająco na wchłanianie tego metalu Cynk jest niezbędny do syntezy białek, jest ważnym składnikiem enzymów trawiennych, bierze udział w magazynowaniu insuliny, wspomaga system immunologiczny. Cynk bierze udział w utrzymaniu równowagi innych pierwiastków śladowych jak manganu, magnezu, selenu i miedzi.. Korzystne działanie cynku na organizmy polega, poza ogólną poprawą metabolizmu, na przyspieszeniu gojenia ran, zwłaszcza ubytków skóry, poprawie sprawności umysłowej oraz na ochronie plamki żółtej oka przed zmianami zwyrodnieniowymi.
BrakW deficycie cynku pierwszymi objawami są: kurza ślepota, brak apetytu, brak popędu płciowego, niedostateczne wykształcenie cech płciowych, brak wewnętrznego "napędu", choroby skór, drżenie kończyn, karłowatość, łamliwe paznokcie, łamliwość i wypadanie włosów, niedobór pigmentu , objawy starzenia się, podatność na zakażenie, przedłużająca się suchość oczu, rozstępy w skórze, stany depresyjne, stany zagubienia, upośledzenie możliwości ruchowych i trudności z chodzeniem, upośledzenie smaku, wydłużony czas gojenia się ran, zaburzenia miesiączkowania, zwłaszcza u młodych kobiet, zaburzenia mowy, zaburzenia wzrostu, uczucie znużenia Uwaga! Przy niedoborze cynku występuje natychmiast spowolnienie procesów wzrostu. Szybko też występują dolegliwości jak nagłe pojawienie się zmarszczek, fałd skórnych i "kurzych łapek". Objawami niedoboru są również, znaczny wzrost tolerancji na glukozę, zmiany w gospodarce hormonalnej i aktywności enzymów, zwiększone niebezpieczeństwo infekcji, cukrzyca.
Nadmiar Działanie toksyczne: Nadmierne spożycie może mieć skutki uboczne Szkodliwość cynku jest związana przede wszystkim z wtórnym deficytem miedzi i nie wywołuje objawów specyficznych. Ostre zatrucie cynkiem powoduje osłabienie, wymioty i niedokrwistość. Nadmiar tego metalu w organizmach zwierzęcych uważa się za jedną z przyczyn zmian nowotworowych. Zatrucia ludzi cynkiem następują głównie w wyniku spożycia owoców lub warzyw opryskiwanych preparatami cynkowymi lub produktów przechowywanych w naczyniach cynkowych.
DawkaŁatwo dostępny cynk występuje w mleku .W kobiecym mleku zawartość wynosi 0, 4-8 mg/l), ponieważ występuje w połączeniach z drobnocząsteczkowymi białkami. Dzienne zapotrzebowanie cynku przez człowieka dorosłego wynosi średnio 15 mg. Cynk dostarczany z pożywieniem może pokryć zapotrzebowanie pod warunkiem dobrego wchłaniania. Zapotrzebowanie zwierząt pokrywają rośliny o zawartości o zawartości około 30 ppm Zn.
Fosfor (P)
WłasnościFosfor występuje w każdej komórce organizmu, lecz ok.80% fosforu występuje w połączeniach z wapniem w kościach. Fosfor odgrywa ogromną rolę w magazynowaniu i transporcie energii kiedy występuje w postaci estrów fosforanowych. Stosunek wapnia do fosforu w diecie ma wpływ na wchłanianie i wydalanie tych pierwiastków. Jeśli jeden z tych pierwiastków występuje w przewadze, wzrasta wydalanie drugiego. Fosfor potrzebny jest nie tylko do przemian energetycznych ale bierze udział w tworzeniu kości i zębów, uczestniczy w równowadze kwasowo-zasadowej, współtworzy fosfolipidy, które służą za budulec dla mózgu i komórek nerwowych, uczestniczy w syntezie kwasów nukleinowych - dezoksyrybonukleinowego DNA i rybonukleinowego RNA.
BrakObjawy niedoboru to: stany osłabienia, ucieczka wapnia z kości, zaburzenia w budowie masy kostnej, nieregularny oddech, zmęczenie, zaburzenia nerwowe. Dawkowanie: Dorośli: 700-900mg/dobę
German (Ge) (aktualnie nie oznaczany)
Własności Zawartość germanu wynosi w wątrobie 150ug/kg, w mięśniach > 100ug/kg. Dzienna dawka zawarta w pożywieniu wynosi 0,35 mg, natomiast dopuszczalna 1,5 mg/ dziennie. German jest mało szkodliwy dla człowieka, ale wdychanie pyłów zawierających halogenki germanu działa toksycznie. German podlega koncentracji w nerkach, wątrobie śledzionie i kościach, powoduje stłuszczenie wątroby i może wywoływać stany zapalne oraz zmiany mutagenne i teratogenne.
Glin (Aluminium) (Al)
Własności Dotychczas uważano, że związki zawierające glin są nieszkodliwe dla zdrowia. Stąd, alkaliczne związki aluminium znalazły zastosowanie w leczeniu stanów nadkwaśności, szczególnie w chorobie wrzodowej. Są to takie preparaty jak: Alugastrin Alumag. Maalox, Gelatum Aluminium phoshoricum. Potocznie związki powyższe określa się mianem "mleczko aluminiowe". W świetle obecnych danych aluminium wchłania się z przewodu pokarmowego i ulega kumulacji w tkankach. Toksyczność aluminium nie jest jeszcze w pełni poznana, jednak dane jednoznacznie wskazują, że zwiększona zawartość aluminium w tkankach organizmu jest zawsze niekorzystna dla zdrowia. Aktualne badania wskazują na znacząco zwiększone narażenie środowiskowe na aluminium. Ujawniają się objawy nadmiernej kumulacji aluminium w tkance mózgowej, głównie w postaci zaburzeń pamięci i zaburzeń równowagi. W przeważającym stopniu uszkodzenie neuronów (komórek mózgowych) jest nieodwracalne. Współczesne dane naukowe wskazują, że glin zmniejsza aktywność centralnego układu nerwowego blokując potencjały czynnościowe komórek nerwowych. Glin wiąże się. z DNA komórek nerwowych, blokuje ważne enzymy centralnego układu nerwowego jak: ATP-azę Na/K oraz heksokinazę ponadto zmniejsza wchłanianie zwrotne podstawowych neurotransmiterów mózgu: dopaminy, nor adrenaliny, serotoniny. Wielu uczonych podkreśla związek kumulacji aluminium z chorobą Alzheimera oraz z chorobą Parkinsona. Źródła glinu:- warzywa pochodzące z gleb zakwaszonych, w Polsce ok. 60% gleb jest zakwaszonych, przy niższym pH aluminium, które jest stałym składnikiem gleb, ulega w większym stopniu zjonizowaniu, powoduje to zwiększoną asymilację aluminium przez system korzeniowy roślin. Dodatkowo proces ten jest nasilony przy niedoborach glebowych magnezu i potasu. Aluminium występuje w napojach w puszkach aluminiowych, w pokarmach pieczonych w folii aluminiowej w lekach alkalizujących zawierających związki aluminium, w wodzie z wodociągów (jeśli zawiera zwiększone ilości aluminium ) w pieczywie jeśli zawiera tzw. proszek do pieczenia, w soli kuchennej jeśli zawiera związki aluminium zapobiegające jej wilgotnieniu, aluminium zawiera również wybielana sztucznie mąka związkami glinu, oraz naczynia aluminiowe, jeśli używa się fluorowanej wody która sprzyja a uwalnianiu glinu w trakcie gotowania.
DawkaDawka z pożywieniem 2-45 mg/dzień, dopuszczalna 60 mg/dzień. Średnia dzienna dawka glinu pobierana przez dorosłego człowieka wynosi około 45 mg.
NadmiarNiektóre ograniczne połączenia glinu (zwłaszcza z lipidami) wykazują zwiększoną zdolność do przenikania przez błony biologiczne stanowiąc zagrożenie dla organizmu. Glin jest szybko wydalany ze zdrowego organizmu. Nadmiar aluminium powoduje zaburzenia procesów metabolicznych związanych z enzymami zależnymi od wapnia, magnezu, a także żelaza. Glin łatwo wchłaniany w przewodzie pokarmowym szybko dostaje się do krwi, z której także jest szybko wydalany z moczem. Przy uszkodzeniach funkcji nerek usuwanie glinu z organizmu jest ograniczone i następuje jego nagromadzenie w różnych narządach, a przede wszystkim w komórkach mózgowych i w kościach. Przy zatruciu glinem objawy mogą być następujące : zaparcia, pocenie się, nudności, osłabienie Niedobór żelaza prowadzi do odkładania się glinu i wystąpienia swoistej postaci niedokrwistości.
Kadm (Cd)
Własności Praktycznie kadm nie występuje w organizmie człowieka w chwili narodzin, lecz nagromadza się stopniowo z powodu wyjątkowo długiego okresu półtrwania trwania w organizmie, wynoszącego przypuszczalnie; od 16 do 33 lat. Ogólna zawartość kadmu w całym organizmie człowieka wynosi około 30 mg, z czego 10 mg znajduje się w nerkach, a 4 mg w wątrobie. Badania przeprowadzone na zwierzętach wskazują, że istnieje wzajemny antagonizm między kadmem a cynkiem, stwierdzono też współdziałanie między kadmem, żelazem oraz miedzią. Zatrucie kadmem powodują : zniekształcenie kości, zaburzenie wzrostu, niepłodność, nowotwory, narośla skórne. Kadm blokuje enzymy cyklu Krebsa ( cykl ten zapewnia produkcję energii), bezpośrednio uszkadza komórki nerwowe, hamuje uwalnianie acetylocholiny w ośrodkowym układzie nerwowym oraz przyśpiesza jej rozkład (aktywuje cholinesterazę). Kadm zaburza przemiany wapnia i fosforu w tkance kostnej- przyczynia się do rozrzedzenia struktury kości. Wypiera cynk ze ścian tętnic, zmniejsza ich elastyczność przyśpiesza rozwój miażdżycy oraz prowadzi do nadciśnienia. Kadm działa antagonistyczne do cynku, zaburza więc syntezę enzymów trawiennych oraz syntezę i uwalnianie insuliny, której produkcja wymaga obecności cynku.. Kadm zaburza czynności gruczołu krokowego u mężczyzn, gromadzi się w nerkach, zaburzając ich czynność hormonalną i wydalniczą. Przy niedoborze cynku dochodzi do gromadzenia się kadmu w wątrobie i nerkach. Przy przewlekłym procesie może dochodzić do zaburzenia wzrostu, niepłodności, zaburzenia czynności nerek, zniekształcenia kośćca. Wchłonięty do organizmu kadm ( przez przewód pokarmowy i częściowo oddechowy) tworzy kompleksy z białkami (np. małocząsteczkowa metalotionina), z którymi jest łatwo transportowany, a następnie deponowany głównie w nerkach i wątrobie. Kadm jest inhibitorem fosfatazy oraz enzymów zawierających grupy sulfhydrylowe, powoduje zaburzenia w metabolizmie białek, zakłóca przemianę witaminy B1. Interakcje kadmu z Zn, Cu i Se polegają miedzy innymi, na wzajemnym wypieraniu się z kompleksu z metalotioniną. Dlatego zwiększenie zawartości wymienionych pierwiastków osłabia toksyczne działanie kadmu. Antagonizm kadm/żelazo (Cd/Fe jest sprzężony z antagonizmem kadm/wapń (Cd/Ca) i wywołuje zwiększone wydalanie wapnia pod wpływem kadmu. Odporność organizmów na toksyczne działanie kadmu jest przypuszczalnie właściwością dziedziczną i wiąże się ze specyfiką metabolizmu.
NadmiarToksyczne działanie kadmu (w dużym stopniu) polega na: zaburzeniu czynności nerek, chorobie nadciśnieniowej zmianach nowotworowych, (zwłaszcza gruczołu krokowego i nerek ), zaburzeniach metabolizmu wapnia (deformacja szkieletu), zaburzeniach funkcji rozrodczych
DawkaDzienne pobieranie kadmu z pożywieniem (przez dorosłego człowieka) kształtuje się na poziomie 64mg w Wielkiej Brytanii, 23 - 120 mg w Polsce oraz 150 mg w skali świata, a dopuszczalna dawka wynosi 60 - 70mg na dobe. Osoby niepalące papierosów pobierają kadm głównie z żywnością i oblicza się, że 75% dawki pochodzi z produktów roślinnych, których ziemniaki stanowią źródło od 25% (Stany Zjednoczone) do 55% (Australia) tego metalu dla człowieka dorosłego. W żywienia niemowląt i dzieci największy udział może mieć kadm pochodzący z marchwi.
Kobalt (Co)
Własności Ogólna zawartość kobaltu w ustroju wynosi 18,7 umol (1,1 mg), stężenie w surowicy wynosi 2ą1 nmol/l. Dzienne zapotrzebowanie wynosi poniżej 10 ug (poniżej 0,2 umol).Kobalt w organizmie występuje głównie pod postacią witaminy B12, będącej kofaktorem dwu ważnych enzymów: izomerazy metylomalonylo-CoA i reduktazy rybonukleotydowej. Witamina B12 uczestniczy też w tworzeniu koenzymów przenoszących fragmenty jednowęglowe i wbudowaniu ich w nowosyntetyzowane związki purynowe i pirymidynowe. Tak więc funkcja witaminy B12 a pośrednio kobaltu jest ściśle związana z syntezą kwasów nukleinowych.
BrakNiedobór kobaltu i wit. B12 przejawia się głównie w komórkach szybko dzielących się (komórki układu krwionośnego, nabłonkowe przewodu pokarmowego). Jony kobaltu stymulują ponadto biosyntezę erytrocytów - glikoproteiny regulującej u człowieka tworzenie krwinek czerwonych. Małe stężenie kobaltu w surowicy stwierdza się u w niedokrwistości złośliwej.
NadmiarW dawkach leczniczych (500 umol/dobę) może pierwiastek ten spowodować powikłania, do których należy niewydolność krążenia i zaburzenia czynności gruczołu tarczowego. Opisano także uszkodzenia mięśnia sercowego u osób pijących w nadmiarze pewne gatunki piwa, w którym obficie występował kobalt. Kobalt w pokarmach jest zawarty głównie w mięsie i nabiale, a także jest wbudowany w witaminę B12 syntetyzowaną przez symbiotyczną florę jelitową
DawkaDawkowanie: Nieustalone. Przeciętne dzienne zalecane spożycie to 5-8 ug Nadmierne spożycie może mieć skutki uboczne Dawka z pożywieniem 40-50 ug/dzień., zapotrzebowanie określane jest dla witaminy B12( 0, 3 - 3 ug/dzień, która nie jest produkowana w organizmie. 15 mg/dzień.
Lit (Li)
Własności Lit w surowicy krwi ludzi zdrowych osiąga stężenie do 10 umol/l. Sole litu są stosowane w leczeniu schorzeń afektywnych, zwłaszcza w profilaktyce dwufazowej choroby afektywnej (oraz leczeniu depresji). W czasie leczenia należy utrzymać stężenie litu we krwi w terapeutycznych granicach 0,6 -1,5 mmol/l. Stężenie toksyczne wynosi ponad 2 mmol/l.
Działanie toksyczneObjawy toksyczne mogą dotyczyć wielu narządów: układu nerwowego drżenie mięśni, zmiany w EEG, obrzęk tarczy, nerwu wzrokowego, ruchy kloniczne, niezborność, zawroty głowy, drgawki, oczopląs, senność, nietrzymanie moczu i stolca, tiki, halucynacje itp.), układu sercowo-naczyniowego (hipotonia, zaburzenia rytmu, bradykardia, zmiany w EKG - spłaszczenie lub odwrócenie załamka T), układu pokarmowego ( nudności, wymioty, biegunka, obrzęk ślinianek, bóle brzucha, śliniotok, wzdęcia brzucha) układu moczowego ( cukromocz, białkomocz, moczówka prosta nerkopochodna), skóry (trądzik, suchość, wypadanie włosów, świąd, owrzodzenia, obrzęki), układu endokrynnego (wole, niedoczynność gruczołu tarczowego, nadczynność gruczołów przytarczycznych, impotencja), układu krwiotwórczego (zwiększona leukocytoza). W czasie leczenia litem często stwierdza się hiperglikemię, hiperkalcemię, zwiekszone stężenie wazopresyny, kreatyniny, magnezu, TSH, zwiekszoną aktywność kinazy kreatynowej, zmniejszenie stężenia kortyzolu, sodu, T3, T4. Niektóre leki mogą powodować zwiększenie stężenia litu: indometacyna, piroksykam, meronidazol, diuretyki tiazydowe.
BrakZmniejszenie stężenia litu powodują ; mocznik, pochodne ksantyny, środki alkalizujące. Brak litu w organizmach ssaków zakłóca metabolizm białek i osłabia reprodukcję.
NadmiarPodwyższenie zawartość litu w wodzie pitnej (twardej) może wpływać korzystnie na układ krążenia, a zwłaszcza przeciwdziałać chorobie wieńcowej.
DawkaW organizmie człowieka jest obecna zaledwie jedna tysięczna grama litu, a dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek nie przekracza jednej dziesięciotysięcznej grama. Twarda woda zawiera zawsze dużo litu Preparaty litu stosowane są w chorobach psychicznych i układu krążenia.
Żelazo (Fe)
Własności Żelazo wchodzi w skład wielu enzymów oraz związków metaloproteinowych biorących udział w procesach oksydacyjno-redukcyjnych. Żelazo stanowi podstawę hemoglobiny i mioglobiny oraz wielu enzymów żelazoporfirynowych, związanych z oddychaniem wewnątrzkomórkowym. Część żelaza jest bezpośrednio wykorzystywana przez komórki układu erytroblastycznego do produkcji hemoglobiny, pozostałość gromadzi się w postaci ferrytyny, głównie w wątrobie i śledzionie oraz innych narządach. Surowiczym białkiem nośnikowym żelaza jest transferyna. Żelazo zmagazynowane w organizmie pozostaje w dynamicznej równowadze z tym, które znajduje się w surowicy. Żelazo zapasowe może też występować w połączeniu z hemosyderyną, która jednak w przeciwieństwie do ferrytyny, cechuje się małą zdolnością do oddawania pierwiastka do tkanek i małą rozpuszczalnością. Żelazo to składnik erytrocytów,białka (hemoglobiny) przenoszącego tlen oraz białka magazynującego tlen w mięśniach - (mioglobiny). Od żelaza zależy: działanie enzymów, stan krwinek czerwonych, oddychanie komórkowe, prawidłowa czynność serca, procesy podziału komórek, przemiana hormonalna, rozwój tkanki mięśniowej, stan układu odpornościowego, zaopatrzenie komórek w tlen Zarówno wchłanianie, jak i metaboliczna funkcja żelaza są powiązane z oddziaływaniem innych pierwiastków. Szczególnie antagonistyczne działanie wykazują Kadm (Cd), Mangan (Mn),Ołów (Pb) i Cynk (Zn). W przypadku miedzi zależność ta ma charakter złożony i często synergistyczny, w związku z ich współdziałaniem w procesach oksydacyjno-redukcyjnych. Hamująco na bioprzyswajalność żelaza wpływa fosfor, co wynika z łatwego wytrącania się fosforanów tego metalu w różnych warunkach.
BrakObjawy niedoboru: stany osłabienia i duszności, anemia, obstrukcje Niedobór żelaza występuje często u ludzi oraz zwierząt i na ogół powodowany jest niską zawartością przyswajalnych form tego metalu w pożywieniu lub zaburzeniami w procesie jego wchłaniania. Najbardziej wrażliwe są organizmy młode oraz kobiety, zwłaszcza ciężarne. Niedobór żelaza wywołuje przede wszystkim niedokrwistość, a następnie uszkodzenie błon śluzowych związane z upośledzeniem wchłaniania składników pokarmowych. Ogólnym efektem braku tego metalu jest ograniczenie wzrostu i wycieńczenie organizmu, co u dzieci może wpływać niekorzystnie na rozwój psychiczny.
Dawka Dzienne zapotrzebowanie na żelazo dorosłego człowieka wynosi 10-18 mg, a u kobiet w ciąży oraz w przypadku niektórych chorób jest ono większe.. Dawkowanie: Mężczyźni: 15mg Kobiety: 18-19mg. Dawka z pożywieniem -15 mg/dzień.
NadmiarNadmierne spożycie może mieć także skutki uboczne Przewlekłe zatrucie żelazem wiąże się z hemosyderozą. Podawane pozajelitowo (dożylnie lub domięśniowo) żelazo szybko przenika do szpiku i jest usuwane z osocza do magazynów tkankowych.
Magnez (Mg)
Własności Magnez bierze udział w różnych procesach metabolicznych. Odgrywa ważną rolę w procesie skurczu mięśni (w tym mięśnia sercowego), - utrzymuje normalny rytm serca. wpływa na pobudliwość nerwowo-mięśniową (antagonista wapnia). Wpływa także korzystnie na proces krzepnięcia krwi - jest stabilizatorem płytek krwi i fibrynogenu. Stymuluje mechanizmy obronne organizmu, wpływa na prawidłowy rozwój układu kostnego, a także wywiera działanie uspokajające. Magnez jest makroelementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania komórek; Witamina B6 (pirydoksyna) zwiększa syntezę GABA, który pełni funkcję neuroprzekaźnika w organizmie, ale ułatwia wchłanianie magnezu z przewodu pokarmowego. Dzięki synergicznemu działaniu obu składników preparat usuwa stany niepokoju o podłożu psychicznym lub somatycznym, nie upośledzając zdolności uczenia się i koncentracji. Zapobiega także stresom, bólom i zawrotom głowy. Magnez jest konieczny dla właściwego metabolizmu wapnia i witaminy C Magnez wywiera wpływ na metabolizm sodu, potasu, i wapnia. Magnez potrzebny jest do syntezy białek, chroni naczynia włosowate mięśni przed uszkodzeniem, bierze udział w syntezie znacznej ilości enzymów, odgrywa kluczową rolę w biochemicznych przemianach energetycznych cukru we krwi. Wymienione procesy podlegają zaburzeniom przy niedoborze magnezu, który jest przyczyna także innych dysfunkcji metabolicznych w organizmie, głównie w komórkach mięśni gładkich i mięśnia sercowego. Magnez spełnia rolę w profilaktyce i terapii różnych chorób oraz zapobiega nadpobudliwości nerwowej, depresji i wegetatywnej dystonii.
BrakNiedobór magnezu objawia się wzmożonym napięciem mięśniowym, drżeniem mięśniowym, skurczami mięśni, w skrajnych przypadkach osłabieniem, nudnościami i wymiotami, napadami tężyczki, zaburzeniami rytmu serca, zmianami psychicznymi - objawami depresyjnymi, drażliwością, stanami lękowymi, omamami, zaburzeniami snu.Zapotrzebowanie dobowe na magnez wynosi około 300 mg i wzrasta przy przyspieszonym pasażu przez przewód pokarmowy, nadmiernym spożyciu alkoholu, sytuacjach stresowych, nadmiernym wysiłku. Przy deficycie występują biegunka, dolegliwości kostne, mdłości, nerwowość, niepokój, stan zgubienia, osłabienie mięśni, stany depresyjne, ubytki w zębach, uczucie mrowienia w rękach i nogach, zakłócenia w prawidłowej czynności serca. Do zapewnienia prawidłowej pracy serca niezbędny jest magnez. Objawami niedoboru są również: zaburzenia wzrostu i rozwoju psychicznego, osłabienie, skurcze mięśni, depresja, zaburzenia w pracy serca, nerwowość.
DawkaDawkowanie: Mężczyźni: 370mg Kobiety: 300mg. Dzienne zapotrzebowanie magnezu przez człowieka wynosi 300-400 mg/dobę. Przyswajalność magnezu dla organizmu jest zróżnicowana i kształtuje się na poziomie 40% dawki w pożywieniu. Stopień przyswajalności zależy od właściwości organizmu oraz od antagonistycznego wpływu innych pierwiastków.
Mangan (Mn)
WłasnościMangan bierze udział w różnych procesach fizjologicznych przede wszystkim jako aktywator enzymów regulujących metabolizm glukozy i innych węglowodanów, lipidów łącznie z cholesterolem oraz białek. Mangan nie wchodzi na ogół w skład tych enzymów, a jego funkcja nie jest specyficzna i może być zastąpiona przez inne metale, szczególnie przez magnez. Jeden z metaloenzymów zawierających mangan karboksylaza może funkcjonować także w połączeniu z innym metalem. Mangan jest niezbędnym składnikiem kości i bierze udział w prawidłowym funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. Całkowita zawartość manganu w organizmie to 12-20 mg. Nerki i wątroba to główne narządy magazynujące mangan. Mangan - należy do antyutleniaczy Jego obecność konieczna jest dla metabolizmu witaminy B 1 i witaminy E. Aktywuje niektóre enzymy biorące udział w procesie wytwarzania energii, syntezie glikogenu, syntezie mocznika oraz białek uczestniczących w procesie krzepnięcia krwi i regeneracji tkanki łącznej.. Mangan wspomaga działanie magnezu w kościach Mangan wypiera magnez z połączeń w układach enzymatycznych, ale przeciwnie do wapnia i fosforu nie blokuje tych enzymów, ale pobudza je do jeszcze większej aktywności niż jony magnezu. Mangan jako katalizator bierze udział w trawieniu tłuszczów i cholesterolu Od manganu zależy między innym: aktywność płciowa, barwnik włosów, działanie wielu enzymów, działanie wielu witamin, funkcjonowanie trzustki, ma wpływ na kości i zęby, bierze udział w aktywnym oddychaniu komórkowym, odgrywa rolę w utrzymaniu prawidłowego stężenia cukru we krwi, wpływa na wytwarzanie hormonów, zawartość kolagenu w tkankach. Stężenie manganu w tkankach człowieka, szczególnie w kościach, spada z wiekiem. Jego niedobór powoduje deformacje kości, zahamowanie wzrostu oraz zaburzenia w koordynacji ruchów (np. ataksja u zwierząt). Spadek płodności związany z brakiem manganu jest wtórnym efektem zaburzenia syntezy cholesterolu i związków pokrewnych potrzebnych do syntezy hormonów płciowych i innych sterydów.
BrakGdy występuje deficyt manganu mogą wystąpić : bóle w stawach, brak popędu płciowego, pesymizm, pogorszenie się słuchu, sucha, popękana skóra, szmery w uszach, utrata masy ciała, zmęczenie, zniechęcenie, stany niepokoju. Objawy niedoboru: ślepota, utrata słuchu, cukrzyca, zawroty głowy.
DawkaDawkowanie: Dorośli: 2.5-5.0 mg. Dawka z pożywieniem 2,7 - 3,7 mg/dzień., zapotrzebowanie 2,5 - 6 mg/dzień.
Miedź (Cu)
Własności Miedź jest jednym ze stabilnych składników krwi ludzkiej. Jej stężenie w surowicy waha się najczęściej w granicach 100 - 130 mg/100 ml i jest nieznacznie większa u kobiet niż u mężczyzn. Miedź, aktywując enzym niezbędny do budowy erytrocytów, wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu krwiotwórczego. Istotny jest także jej wpływ - m.in. poprzez syntezę dopaminy na rozwój układu nerwowego oraz - poprzez syntezę kolagenu i elastyny - na regenerację tkanki łącznej. Ponadto miedź wraz z cynkiem przeciwdziałają uszkodzeniom wywołanym przez wolne rodniki tlenowe. Miedź jest składnikiem i aktywatorem enzymów w licznych reakcjach typu. Miedź konieczna jest dla absorpcji oraz metabolizowania żelaza. Miedź odgrywa rolę przy utlenianiu witaminy C. Podstawową rolą miedzi w organizmach zwierzęcych wiąże się z jej występowaniem w różnych enzymach biorących udział w procesach oksydacyjno-redukcyjnych.:np..oksydazie cytochromowej zwierząt wyższych, działa stymulująco na ilość i aktywność hemoglobiny. Miedź występująca w ceruloplazminie (białko surowicy) jest jedną z bardziej ruchliwych form tego pierwiastka w organizmach i w tej postaci reguluje metabolizm oraz transport żelaza. Wpływa na metabolizm lipidów (np. cholesterolu) i właściwości mielinowej osłonki włókien nerwowych. Miedź jest niezbędna zarówno do prawidłowego metabolizmu tkanki łącznej, jak i do funkcjonowania komórek mózgu. Niedobór miedzi powoduje zatem zaburzenia w wymienionych procesach, które objawiają się w różnych zespołach chorobowych, jak np. anemie, ograniczenia wzrostu i płodności, zaburzenia sytemu nerwowego (migreny), choroby układu krążenia, a także osteoporoza. W komórkach zwierzęcych miedź koncentruje się głównie w mitochondriach, i jądrze, przy czym ilościowy jej udział w poszczególnych organellach komórkowych zależy od rodzaju tkanki. Dzięki zdolności do tworzenia połączeń z kwasami nukleinowymi może powodować trwałe zmiany ich struktury, a w następstwie i ich własności biochemicznych oraz genetycznych. Miedź łatwo tworzy połączenia z różnymi białkami, zwłaszcza drobnocząsteczkowymi oraz zawierającymi siarkę. Metalotioneina jako białko bogate w grupy sulfhydrylowe wykazuje dużą pojemność w stosunku do miedzi i jest odpowiedzialna w znacznym stopniu za zwiększoną jej zawartość w wątrobie. Interakcje zachodzące między miedzią a innymi pierwiastkami mogą być przyczyną jej wtórnego deficytu lub toksyczności. Najczęściej występuje antagonizm miedzy miedzią i cynkiem (Cu-Zn), którym tłumaczy się wiele objawów związanych z niedoborem miedzi. Względny wzrost zawartości cynku oraz zwiększone wydalanie miedzi wywołuje różne zaburzenia metaboliczne, a głównie niewłaściwą przemianę lipidów, prowadzącą do schorzeń naczyń wieńcowych lub zaburzeń psychicznych. U zwierząt obserwuje się najczęściej zachwiane równowagi między miedzią (Cu) a molibdenem (Mo), co powiązane jest z dodatkowym oddziaływaniem siarki. Zwiększona zawartość molibdenu wyłącza z cyklu metabolicznego miedź, wywołując objawy jej deficytu. Antagonizm miedź - molibden (Cu-Mo )potęgowany jest przez siarkę. Pod wpływem molibdenu wzrasta wiązanie miedzi w formie nieprzyswajalnych związków. Synergizm występujący w układzie Cu- Fe ma natomiast korzystny wpływ na przebieg różnych procesów enzymatycznych, a szczególnie przy syntezie hemoglobiny. Rola wapnia w procesach wchłaniania miedzi przez organizm jest korzystna, pomimo że na ogół miedź jest łatwiej przyswajalna z pożywienia o odczynie kwaśnym.
BrakBrak miedzi powoduje ogólna słabość, obniżenie prawidłowego oddychania tkankowego, owrzodzenia skórne
DawkaMiedź jest niezbędnym składnikiem pożywienia wszystkich zwierząt i człowieka, a pełne pokrycie zapotrzebowania na nią jest podstawowym warunkiem prawidłowego funkcjonowania organizmu. Zapotrzebowania człowieka dorosłego wynosi 1, 5 -4 mg Cu/dzień i jest pokrywane w normalnej diecie, która dostarcza 1, 5 -3, 5 mg Cu/dzień. Zapotrzebowanie na miedź jest zwiększone u kobiet w ciąży, dzieci i osób starszych (ze względu na gorsze przyswajanie). Stopień przyswajania miedzi zależy od jej formy w pożywieniu i wynosi średnio dla człowieka 5-20% całkowitej dawki. Miedź jest łatwo przyswajana z mleka oraz warzyw. Stopień jej wchłaniania zależy od osobniczych właściwości stanu zdrowia oraz od wielu interakcji z innymi pierwiastkami
NadmiarDługotrwałe spożywanie żywności o podwyższonej (chociaż nietoksycznej) zawartości miedzi wiąże się z ryzykiem zatruć chronicznych, na co są szczególnie narażone dzieci i niemowlęta. Nadmiar miedzi w diecie człowieka wywołuje różne zmiany metaboliczne, a odległe skutki wiążą się przede wszystkim ze zmianami w wątrobie, a w następnej kolejności z uszkodzeniem nerek, tkanki mózgowej oraz naczyń wieńcowych i mięśnia sercowego. Miedź wykazuje większą toksyczność przy bezpośrednim działaniu na komórki, zwłaszcza w ich młodym stadium rozwojowym, co tłumaczy się zmianami w strukturze białek pod wpływem tego metalu. Najczęstszymi skutkami nadmiaru miedzi mogą być zburzenia psychiki, uszkodzenia nerek, a także nadciśnienie tętnicze. Wskazana jest analiza hormonów zwłaszcza u kobiet (może wystąpić nadmiar estrogenów u kobiet)
Molibden (Mo)
Własności Molibden jest zaliczany do mikroelementów niezbędnych dla organizmu, aczkolwiek nie wykazano ewidentnych skutków jego niedoboru u człowieka. Stężenie tego pierwiastka w surowicy wynosi 6,0 ą2,2 umol Molibden wchodzi w skład następujących metaloenzymów: oksydazy ksantynowej, oksydazy aldehydowej, oksydazy siarczynowej, a także innych metaloenzymów biorących udział w metabolizmie białek, tłuszczów i puryn. Największe stężenie molibdenu w organizmie ludzkim stwierdzono w wątrobie i nerkach, w tkance kostnej i zębach.
BrakNiewłaściwa dieta, np. stołówkowe jedzenie, gotowe dania do podgrzania, konserwy, prowadzi z upływem lat do niedoboru molibdenu w organizmie. Szczególnie bogate w molibden jest ziarno pełne, ryż naturalny, nasiona roślin strąkowych, mleko i sery. Objawami niedoboru molibdenu są: przedwczesne starzenie, impotencja.
NadmiarNadmiar możne mieć skutki uboczne, może wywoływać objawy niedoboru miedzi. Metal ten może też wywoływać zaburzenia metabolizmu wapnia i fluoru w tkance kostnej.
DawkaZapotrzebowanie dobowe na molibden wynosi 0,15-0,5 mg (1,6-5,2 umol ; 2 ug/kg masy ciała) W pożywieniu dostarczamy do organizmu około 0,12 - 0,249mg (1,3-2,5 umol). Szczególnie bogate w molibden są pełne zboża, ryż, nasiona roślin strączkowych i nabiał.
Nikiel (Ni)
Własności Stężenie tego pierwiastka we krwi wynosi 82 ą 22 nmol/l. W ustroju człowieka około 18 % jego zawartości umiejscowione jest w skórze. Poza tym stosunkowo wysokie stężenie niklu stwierdzono w szpiku kostnym, węzłach chłonnych, jądrach, a także w pocie, za pośrednictwem którego odbywa się wydalanie tego mikroelementu. Rola niklu w organizmie nie jest jeszcze dobrze wyjaśniona. Przypisuje mu się udział w transporcie tlenu do tkanek, w syntezie białek enzymatycznych, w przemianach węglowodanów, tłuszczy i białek, tworzeniu hormonów. Bogatym źródłem niklu są:czekolada, pełne ziarno zbóż, ryby nasiona roślin strączkowych. Niedobór niklu może być powodowany błędami dietetycznymi oraz stresami.
BrakNastępstwem niedoboru niklu mogą być: nadmierna potliwość, zaburzenia procesów trawienia, niedokrwistość, stłuszczenie wątroby, zaburzenie funkcji nerek.
NadmiarNadmiar niklu w organizmie może być spowodowany wdychaniem dymów i zanieczyszczeń atmosferycznych. Stanowi w tej formie szczególnie zagrożone dla zwierząt i ludzi, ponieważ w tej formie metal ten łatwo podlega bikumulacji. Nikiel w zbyt dużym stężeniu uszkadza błony śluzowe, powoduje odczyny alergiczne, zmiany w chromosomach, w szpiku kostnym, może przyczyniać się do rozwoju komórek nowotworowych.
NadmiarNadmiar niklu wpływa też niekorzystnie na proporcje innych pierwiastków. Przede wszystkim obniża poziom magnezu oraz cynku w organach miąższowych.
Działanie toksyczneNajbardziej toksyczny jest nikiel pod postacią karbonylku niklu [ Ni (CO4)], który bardzo łatwo się wchłania przez skórę, z pęcherzyków płucnych. Przypuszcza się, że szkodliwe działanie Helikobacter pyloti na błony śluzowe żołądka polega między innymi na łączeniu się wydzielanej ureazy z niklem i powstawaniu substancji o właściwościach drażniących.
Ołów (Pb)
Własności Zatrucie ołowiem to: brak apetytu, kolki i skurcze, nadciśnienie tętnicze krwi, nerwowość Ołów blokuje enzymy biorące udział w syntezie hemoglobiny, przyśpiesza niszczenie erytrocytów, hamuje wbudowywanie wapnia w struktury kości, prowadząc do ich osłabienia. Blokuje enzymy ośrodkowego układu nerwowego biorące udział w syntezie neurotransmiterów (przekaźników nerwowych), utrudnia wchłanianie jodu niezbędnego do prawidłowej czynności tarczycy. Do organizmu człowieka ołów dostaje się przez układ oddechowy i przewód pokarmowy, a stopień jego kumulowania jest uzależniony od wielu czynników, wśród których jest skład pożywienia oraz właściwości osobnicze. Średnie pobieranie ołowiu przez dorosłego człowieka szacowane dla różnych krajów wynosi 320-440mg/dobę.
NadmiarOłów tworzy toksyczne złogi w organizmie wywołując liczne dolegliwości i choroby. Uszkadza i niszczy krwinki czerwone, enzymy, wątrobę, powoduje utratę apetytu, wywołuje kolki skurcze mięśniowe z objawami paralitycznymi włącznie, uszkadza nerki, poważnie podnosi ciśnienie krwi. Kumuluje się w tkance mózgowej, co manifestuje się nerwowością, niewyrównanym temperamentem i zaburzonym zachowaniem. Ołów wprowadzony do organizmu przechodzi prawie w całości do krwi i łączy się z białkami osocza. Część jego podlega odkładaniu w kościach i tkankach miękkich, a reszta zostaje wydalana. W kościach ołów jest akumulowany zarówno w postaci związków koloidalnych, jak i krystalicznych, ale może przechodzić z powrotem do krwi, zwłaszcza pod wpływem zaburzeń metabolicznych (np. w przypadku niektórych chorób infekcyjnych, kwasicy lub wzmożonych procesów kościotwórczych), a także procesów psychicznych. Uruchomienie nierozpuszczalnych związków ołowiu i wzrost zawartości we krwi może nastąpić po wielu latach od okresu narażenia na ten metal. Ołów nagromadzony w tkankach nie powoduje początkowo zatrucia; do 90 % pobieranego metalu jest odkładane w kościach. Do narządów najbardziej narażonych na toksyczne działanie ołowiu należą: wątroba, nerki, szpik kostny i mózg. Interakcje zachodzące między ołowiem a innymi pierwiastkami mogą mieć istotny wpływ na zaburzenia metabolizmu pierwiastków niezbędnych dla zdrowia człowieka. Ogólne antagonistyczne działanie ołowiu na inne metale wiąże się z ich powinowactwem do tworzenia połączeń z białkami, a szczególnie z metioniną. Wzrost zawartości ołowiu przyspiesza wydalanie żelaza i miedzi. Ołów hamuje powstawanie ceruloplazminy, która bierze udział w metabolizmie żelaza i miedzi. Podniesienie poziomu miedzi w diecie obniża sorpcję ołowiu. Antagonizm w układzie Pb-Zn sprzężony jest dodatkowo z metabolizmem miedzi i działa na zasadzie podobnego mechanizmu. Związek zachodzący pomiędzy ołowiem i selenem polega na wtórnym efekcie powstawania słabo rozpuszczalnych selenków Pb, które podlegają akumulacji w wątrobie i nerkach. Antagonistyczny wpływ wapnia i fosforu na pobieranie ołowiu przez organizmy zwierzęce i człowieka ma duże znaczenia praktyczne. Obniżenie poziomu obu pierwiastków w diecie powoduje większą akumulację tego metalu, zwłaszcza w kościach.
Potas (K)
Własności Potas jest jonem wewnątrzkomórkowym, wpływającym na prawidłowe utrzymanie gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu. Jest niezbędny do syntezy białek, bierze także udział w metabolizmie węglowodanów. Wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i mięśniowego. Potas jest najważniejszym kationem płynu wewnątrzkomórkowego. Ogrywa zasadniczą rolę przy aktywności mięśnia sercowego. Wewnątrzkomórkowe stężenie potasu spełnia wiele metabolicznie ważnych funkcji, łącznie z biosyntezą białek. Potas i sód sterują całą gospodarką elektrolitów i mają wpływ na równowagę kwasowo-zasadową organizmu, odgrywają główna rolę przy przewodzeniu bodźców we wszystkich komórkach nerwowych. Od potasu zależy: dotlenienie mózgu, działanie mięśni, funkcjonowanie i zaopatrzenie komórek, funkcjonowanie nerek, gospodarka wodna organizmu, prawidłowa czynność serca, przemiana węglowodanowa. Potas jest wyjątkowo ważny przy skurczach włókien mięśniowych, syntezie białek, glikogenu oraz przemianach glukozy.
BrakDo stanów niedoboru potasu w organizmie dochodzi w wyniku jego nadmiernej utraty przez przewód pokarmowy (długotrwałe wymioty, biegunka), nerki (niewydolność krążenia, niektóre choroby nerek, cukrzyca, stosowanie tiazydowych leków moczopędnych, kortykosteroidów), a także w marskości wątroby, alkoholizmie. Przy deficycie potasu mogą wystąpić: bóle głowy, dolegliwości mięśniowe, nadmierna suchość skóry, nerwowość, omdlenia, problemy ze snem, skurcze jelit, trądzik u dorastającej młodzieży, wydłużony czas gojenia się ran, zakłócenia rytmu serca, zaparcie, uczucie znużenia Objawami niedoboru są również: skurcze i porażenia mięśni, zaburzenia koncentracji, utrata apetytu, spowolniona reakcja na bodźce, dolegliwości oddechowe, zatrzymanie pracy serca, zaparcia, nieregularne bicie serca, bezsenność.
DawkaDawka dobowa dla potasu wynosi: 3500mg
Rtęć (Hg)
Własności Zatrucie rtęcią to:, zaburzenia widzenia i świadomości, stany dezorientacji i zagubienia, nagminne zapominanie, nerwowość Około 10 % rtęci wprowadzanej do organizmu przez pokarm, skórę i płuca dostaje się do mózgu i tam się gromadzi. Wypiera z tkanki mózgowej cynk, a następnie przenika do jąder komórkowych i niszczy materiał genetyczny.
DawkaDawka z pożywieniem 23-120 ug/dzień (w Polsce), dopuszczalna 70 ug/dzień.
NadmiarNajsilniejszy szkodliwy wpływ rtęci dotyczy ośrodkowego układu nerwowego.. Szkodliwe działanie rtęci jest bardzo trwałe, ponieważ związki rtęci łącza się z enzymami. Rtęć wywiera ujemny wpływ na błonę komórkowa, blokując przepuszczalność błon komórkowych. Stany chorobowe związane z toksycznym działaniem rtęci to bezsenność, zawroty głowy, zmęczenie, stany depresyjne, osłabienie pamięci i koordynacji ruchów, osłabienie ostrości wzroku i słuchu, labilność emocjonalna, drżenie rąk. Jest to pierwiastek silnie toksyczny. Powoduje uszkodzenie nerek, nadciśnienie, deformuje kości, powoduje zmiany nowotworowe. Działanie toksyczne wiąże się z powinowactwem do grup tiolowych, karboksylowych i aminowych aminokwasów i polega na blokowaniu biochemicznych funkcji tych związków. Rtęć i jej związki łatwo przenikają przez łożysko, stanowią więc duże zagrożenie dla zarodka. Interakcje między pierwiastkami modyfikują częściowo toksyczne działanie rtęci. Selen wykazuje podobne powinowactwo do aktywnych grup białek i aminokwasów, ogranicza więc łącznie się ich z rtęcią, (zmniejszając jej toksyczność). Antagonistyczny wpływ kadmu i cynku jest przypuszczalnie sprzężony z działaniem selenu. Przy nadmiernym stężeniu rtęci antagonizm polega na obniżaniu zawartości jodu w tarczycy. Pomimo, że określono dopuszczalne dawki rtęci dla człowieka, nie są znane dokładne granice tolerancji na różne następcze skutki długiego działania niskich stężeń. Średnie pobieranie przez dorosłego człowieka oblicza się na 20mg/dzień, ale w Polsce wynosi najczęściej 9-33mg. Dopuszczalne tygodniowe pobieranie rtęci ustalono na 300mg, w tym do 200 mg metylortęci, a dzienne - 43 mg (WHO 1972). Średnie tygodniowe pobieranie rtęci przez młodzież w Polsce, w latach 1981/83 wynosiło od 6 do 89 mg i było nieco większe od ilości rtęci pobieranej przez dzieci.
Sód (Na)
Własności Sód to najważniejszy kation płynu pozakomórkowego. Towarzyszą mu aniony, przede wszystkim :chlorkowy i wodorowęglanowy Anion wodorowęglanowy niezbędny jest w regulacji równowagi kwasowo zasadowej. Bardzo ważnym zadaniem sodu jest utrzymanie odpowiedniego ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych. Chroni on w ten sposób organizm przed nadmierną utratą płynów. Sód odgrywa również rolę w zachowaniu prawidłowej pobudliwości mięśni i przepuszczalności błon komórkowych. Sód i potas sterują całą gospodarką elektrolitów i mają wpływ na równowagę kwasowo-zasadową organizmu odgrywają główna rolę przy przewodzeniu bodźców we wszystkich komórkach nerwowych.
Nadmiar Istnieją realne zagrożenia związane ze zbyt dużym spożyciem soli takie jak : nadciśnienie tętnicze, choroby naczyniowe, cukrzyca, uszkodzenie nerek, dolegliwości wątroby, niedoczynność gruczołów żołądkowych, podwyższone stężenie cholesterolu, uczucie zmęczenia.
DawkaZapotrzebowanie dobowe sodu: 575-625m
Selen (Se)
Własności Selen jest niezbędnym składnikiem organizmów zwierzęcych i występuje we wszystkich komorkach. Najwięcej zawierają go: wątroba, nerki, trzustka. Biologiczna funkcja wiąże się przede wszystkim z występowaniem w peroksydazie glutationowej (GSHPx), która spełnia główną rolę ochronną przed utlenieniem lipidów błon komórkowych oraz bierze udział w metabolizmie nadtlenku wodoru (H2O2) i hydroksynadtlenków lipidowych. Selen odgrywa w tych procesach rolę zbliżoną do witaminy E ( alfa -tokoferolu ) i nieraz może ją zastępować w tej funkcji. Selen we krwi bierze udział w procesach metabolicznych na poziomie komórkowym, - jako antyutleniacz chroni błony komórki przed generacją wolnych rodników dzięki czemu zmniejsza ryzyko wystąpienia raka, chorób serca i naczyń krwionośnych. Selen jest potrzebny do prawidłowego przebiegu procesów metabolicznych. Jest bardzo ważny dla funkcjonowania systemu immunologicznego. Selen jest niezbędny do prawidłowego wzrostu, płodności i w zapobieganiu różnym schorzeniom, odgrywa ważną rolę w przekazywaniu impulsów nerwowych w ośrodkowym układzie nerwowym. Selen jest rozpowszechniony w organizmie zwierzęcym, największe jego stężenia występują w warstwie korowej nerek, trzustce, przysadce i wątrobie. Większość selenu w organizmie jest stosunkowo labilna. Zawartość selenu w pokarmach jest bardzo zmienna i zależna od zawartości selenu w glebie przeznaczonej do uprawy. Niektóre zaburzenia u zwierząt na tle żywieniowym reagują na podanie selenu lub witaminy E wskazując, ze istnieje ścisły związek, między tymi dwoma składnikami. Selen jest uważany również za pierwiastek wybitnie toksyczny. Jeśli selen występuje w diecie w stężeniu około 5-15 ppm, to działa on w sposób wysoce toksyczny. Jednak w stężeniach poniżej 3 ppm selen przyspiesza wzrost i zapobiega wielu chorobom. Występuje najczęściej w połączeniu z aminokwasami, cysteiną (selenocytsteina) oraz metioniną (selenometionina). Rola innych, niedawno wyodrębnionych, związków selenu z białkami nie jest jeszcze dokładnie określona, ale najnowsze badania wskazują na ich istotne znaczenie w funkcjach RNA oraz w działaniu hormonów gruczołu tarczowego, regulujących przemiany aktywnych i nieaktywnych form jodotyroniny. Zawartość selenu we krwi dzieci na poziomie około 50 mg/l jest przypuszczalnie przyczyną zaburzeń w metabolizmie hormonów tarczycy u dziewcząt. Bioprzyswajalność selenu zależy od zarówno od formy występowania i składu pożywienia, jak i od indywidualnych właściwości organizmu. Najłatwiej pobierane są seleniany oraz aminowe związki selenu. Przyswajalność selenu zwiększona jest w diecie bogatej w białka drobnocząsteczkowe oraz w witaminy (głównie E, A, C), a utrudniona przy podwyższonej ilości metali ciężkich i siarki. Niedobór selenu wiąże się głównie z uszkodzeniem mięśnia sercowego (choroba Keshan) i z chorobami układu kostnego (choroba Kashin-Becka). Ostatnio ukazuje się coraz więcej doniesień o związku między niedoborem selenu a schorzeniami nowotworowymi, jak również chorobami układu krążenia). Badania mieszkańców dwóch leżących blisko siebie osiedli w pobliżu Belgradu, o zróżnicowanej zapadalności na raka, wykazały, że gleby, żywność oraz surowica ludzi chorujących zawierały znacząco mniej tego pierwiastka (Se w surowicy: zakres 15,2-38, ): średnia 26 mg/l) niż środowisko oraz surowica krwi ludzi zdrowych, gdzie stwierdzono zakres stężenia w granicach 20,6-69, a średnio 39 mg/l. Stężenie selenu w surowicy krwi u Polaków wynosi średnio 50-60mg/l, a w niektórych regionach osiąga nawet > 100mg/l Interakcje zachodzące miedzy selenem a metalami śladowymi mają znaczenie fizjologiczne. W organizmach powstają łatwo selenki metali (np. Cd, Hg, Pb, Ag, Ta), które ze względu na słabą rozpuszczalność podlegają wyłączeniu z biochemicznych procesów. W efekcie tych reakcji selen może unieruchamiać toksycznie działający nadmiar metali, które odkładają się głównie w organach miąższowych. Wpływ selenu za zwiększone zatrzymywanie metali, szczególnie rtęci i ołowiu w substancji międzykomórkowej nerek i wątroby może okazać się niekorzystny dla ogólnego metabolizmu. Ponieważ wymienione metale wykazują podatność do łączenia się z białkami drobnocząsteczkowymi, ograniczają przyswajanie selenu przez organizm. Wzrost zawartości tego pierwiastka w tkankach (np. serca, wątroby, nerek) powoduje w nich wtórny spadek stężenia magnezu, manganu i miedzi. Podskórna iniekcja roztworu seleninu sodu powodowała istotne obniżenie koncentracji miedzi w surowicy krwi owiec. Selen wchodzi w skład jednego z enzymów wydzielanych przez gruczoł tarczowy, co tłumaczy jego synergiczną funkcję w stosunku do jodu. Obecność siarki obniża toksyczne działanie selenu.
BrakObjawami deficytu selenu. są: bladość, dolegliwości mięśniowe, dolegliwości stawowe, łamliwe paznokcie, oznaki starzenia się, pewne zaćmienie intelektualne, podatność na zakażenia, zaburzenia czynności serca, zaburzenia widzenia, częste przeziębienia.
DawkaDawkowanie: Mężczyźni: 70ug kobiety: 60 ug Dawka z pożywieniem około 30 ug/dzień, zapotrzebowanie 50-200 ug, dopuszczalne to 400 ug/dzień.
NadmiarNadmierne spożycie może mieć szkodliwe skutki uboczne.
Siarka (S) (aktualnie nie oznaczana)
Własności Siarka wchodzi w skład cysteiny, cystyny, metioniny, tauryny, glutationu, kwasu liponowego, biotyny, witaminy B1 oraz koenzymu A. Powstający w ustroju kwas siarkowy jest wykorzystywany przez wątrobę w procesach odtruwania wielu metabolitów i leków (ksenobiotyków). Grupy SH biorą udział w procesach oksydacyjno-redukcyjnych. Siarka wchodzi w skład sulfatydów i mukopolisacharydów. Dobowa ilość wydalanej z moczem siarki, pod postacią nieorganicznych siarczków, estrów kwasu siarkowego oraz siarki obojętnej ( np. cystyny, cysteiny, tauryny) jest miarą przemiany białkowej i może być wykorzystywana do określania bilansu białkowego. Dobowe zapotrzebowanie na siarkę wiąże się ściśle z przemianą białkową i oraz witaminami: biotyną (wit. H), tiaminą (wit. B1) oraz z kwasem liponowym. Siarka zmniejsza toksyczność selenu i ma działanie antagonistyczne w stosunku do metali ciężkich. Niski stosunek siarki do metalu ciężkiego (ołowiu, rtęci, kadmu, miedzi) wskazuje na wzrost zapotrzebowania na białka zawierające aminokwasy siarkowe (cysteinę, cystynę, metioninę). Zawartość siarki we krwi pełnej wynosi 38ą10mmol/l, w osoczu 24ą10mmol/l i w erytrocytach 58ą10 mmol/l. Zawartość siarki jest uzależniona od ilości spożywanego białka. Zwiększone stężenie siarki występuje w niewydolności nerek, niedrożności jelit, białaczkach.
Stront (Sr)
Własności Rola tego pierwiastka nie jest do końca wyjaśniona. Prawdopodobnie stront odgrywa rolę w procesach wzrostu kości, ma też zapobiegać próchnicy zębów. Być może ma udział w procesach energetycznych komórek. We krwi zawartość strontu wynosi 0,4ą0,1umol/l.
DawkaDawka dzienna dostarczana z pożywieniem wynosi ok. 200 ug i różni się w zależności od regionu geograficznego.
Działanie toksyczne Toksycznych stężeń strontu w organizmach zwierzęcych nie odnotowano. Nadmiar strontu może wywoływać zaburzenia metabolizmu wapnia i fosforanu a także miedzi i kobaltu. Ważnym czynnikiem jest stosunek Ca/Sr, przy jego obniżeniu może dojść do deformacji kośćca i innych zespołów chorobowych. Zatrucie strontem-90 prowadzi do uszkodzeń kości i szpiku kostnego
Wanad (V)
Własności Stężenie wanadu we krwi w osoczu wynosi 0,5 ą 0,2 mmol/l. Rola wanadu w metabolizmie człowieka nie jest jeszcze dokładnie zbadana. Niedobór tego pierwiastka opisano u zwierząt. Biologiczna rola wanadu ma wiązać się z procesami metabolicznymi lipidów, cukrów oraz gospodarką mineralną sodowo-potasową i wapniowo-magnezową. Kluczową funkcję przypisuje się wanadowi w procesach przemiany fosforanów oraz produkcji erytrocytów.
Działanie toksyczneNadmiar wanadu jest toksyczny - uszkadza przede wszystkim system nerwowy, układ oddechowy i trawienny.
Wapń (Ca)
Własności Wapń jest ważnym składnikiem mineralnym organizmu wpływającym na prawidłowe funkcjonowanie wielu mechanizmów regulacyjnych.Jest niezbędny w wielu procesach, m.in. przewodnictwie nerwowo-mięśniowym, czynności mięśni, prawidłowym rozwoju układu kostnego, procesach krzepnięcia krwi, aktywacji niektórych enzymów, przepuszczalności błon. Wapń występuje w organizmie w ilościach przekraczających znacznie ilości jakiegokolwiek innego pierwiastka. Około 99% wapnia występuje w kośćcu. Zjonizowany wapń odgrywa ważną rolę w krzepnięciu krwi, w utrzymaniu właściwej pobudliwości serca, mięśni i nerwów. Bierze udział w przepuszczalności błon komórkowych. Od wapnia zależy działanie wielu enzymów, funkcjonowanie mięśni, gojenie się ran, hormonalna transmisja bodźców, mocne kości, odprężone nerwy, optymizm, entuzjazm, pogodny, wyrównany nastrój, prawidłowa czynność serca, prawidłowa krzepliwość krwi, przyswajanie żelaza w organizmie, zdrowe zęby, zdrowy sen. Wapń umożliwia przewodzenie impulsów nerwowych, jest odpowiedzialny za skurcze włókien mięśniowych, bierze udział w wielu procesach enzymatycznych, odgrywa znaczącą rolę przy regulacji pracy serca, działa przeciwalergiczne, uszczelnia błony biologiczne..
BrakPrzy deficycie wapnia mogą wystąpić odznaki jak: skurcze mięśni, uczucie mrowienia i drętwienia w rękach i nogach, ból w stawach, zwolnienie tętna. Następnymi objawami są: bicie serca, krwotoki, zaburzenia snu, stany lękowe, zaburzenia chodu, złamania kości, zaburzenia wzrostu u dzieci. Objawami niedoboru są : krzywica u dzieci, osteoporoza u dorosłych.
Dawka Uwalnianie jonów wapnia wymaga kwaśnego środowiska. Środowisko takie zapewnia sok żołądkowy. Po czterdziestce organizm człowieka wytwarza często coraz mniej kwasu żołądkowego. Zjedzenie kęsa sera nie musi być wcale równoznaczne z dostatecznym wykorzystaniem zawartego w nim wapnia. Sensowniej jest bogate w wapń produkty spożywać razem z większymi posiłkami. Stosunkowo duża masa głównego posiłku pobudza wytwarzanie kwasu żołądkowego. Nadto żołądek opróżnia się w wolniejszym tempie, w związku z czym możliwe jest pełniejsze wykorzystanie zasobów wapniowych. Na tej samej zasadzie w wielu przypadkach nie jest zbyt skuteczne łykanie tabletek wapniowych. Minerał choć go dużo, nie zostaje uwolniony, przechodzi do jelita i zostaje bezużytecznie wydalony. Dawkowanie: Dorośli: 900mg/dobę
Sód (Na)
Własności Sód to najważniejszy kation płynu pozakomórkowego. Towarzyszą mu aniony, przede wszystkim :chlorkowy i wodorowęglanowy Anion wodorowęglanowy niezbędny jest w regulacji równowagi kwasowo zasadowej. Bardzo ważnym zadaniem sodu jest utrzymanie odpowiedniego ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych. Chroni on w ten sposób organizm przed nadmierną utratą płynów. Sód odgrywa również rolę w zachowaniu prawidłowej pobudliwości mięśni i przepuszczalności błon komórkowych. Sód i potas sterują całą gospodarką elektrolitów i mają wpływ na równowagę kwasowo-zasadową organizmu odgrywają główna rolę przy przewodzeniu bodźców we wszystkich komórkach nerwowych.
Nadmiar Istnieją realne zagrożenia związane ze zbyt dużym spożyciem soli takie jak : nadciśnienie tętnicze, choroby naczyniowe, cukrzyca, uszkodzenie nerek, dolegliwości wątroby, niedoczynność gruczołów żołądkowych, podwyższone stężenie cholesterolu, uczucie zmęczenia.
DawkaZapotrzebowanie dobowe sodu: 575-625m
Bar (Ba)
Własności Zawartość we krwi człowieka wynosi 0,5 -2,4 ug/l. W organizmie człowieka najwięcej baru gromadzi się w kościach (70 ug/g). Pierwiastek ten może być silnie toksyczny jeśli występuje w łatwo rozpuszczalnych w wodzie związkach: chlorku baru BaCl2, azotanu baru Ba(NO3)2 czy węglanu baru BaCO3. Związki trudno rozpuszczalne w wodzie jak np. siarczan baru nie są szkodliwe dla organizmu i są wykorzystywane jako tzw. papka barytowa w rentgenologii do prześwietlenia żołądka czy jelit. Toksyczną dawką dla człowieka jest 200 mg baru, a dzienna pobierana w pożywieniu ocenia się na 600-750 ug. Wysokie stężenie baru w wodzie można łączyć z wystąpieniem wysokiego ciśnienia krwi i chorobami serca. Zatrucie barem w początkowym stadium objawia się zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi, następnie niedowładem mięśni, zwłaszcza kończyn górnych i szyi, ponadto trudnościami w oddychaniu. Bar działa także hamująco na proces mineralizacji kości, w których jest łatwo odkładany. Mechanizm toksycznego działania tego pierwiastka polega na wypieraniu potasu i wiązaniu anionów siarczanowych.
Bor (B)
Własności Bor nie jest jeszcze zaliczany do pierwiastków niezbędnych dla człowieka i zwierząt, ale korzystne oddziaływanie na funkcjonowanie organizmów wskazuje na potrzebę uwzględniania jego zawartości w pożywieniu i paszy. Fizjologiczna rola boru nie jest dokładnie zbadana. Pojawiają się informacje o jego wpływie na metabolizm wapnia, fosforu i fluoru. Przypuszczalnie bor podnosi poziom hormonów sterydowych u człowieka, dzięki czemu wpływa na przyswajalność wapnia i zapobiega osteoporozie. Wspomina się o korzystnym oddziaływaniu boru w chorobach reumatycznych. Bor jest łatwo wchłaniany zarówno przez przewód pokarmowy i drogą oddechową i natychmiast następuje wzrost jego stężenia w nerkach, a także mózgu, wątrobie i tkance tłuszczowej. Bor nie jest kumulowany w organizmie człowieka i jest szybko wydalany. Najdłużej zatrzymywany jest w komórkach nerwowych. W wątrobie nerkach i mózgu stwierdzono zbliżone ilości.
Działanie toksyczneZatrucia borem zdarzają się wskutek nadmiernego spożywania związków tego pierwiastka (używanego w przetwórstwie w niektórych krajach). Objawy zatrucia to: niezborność ruchów, uszkodzenia nerek, spadek hemoglobiny, zmiany skórne oraz zaburzenia przewodu pokarmowego, podrażnienie błon śluzowych, uszkodzenia układu nerwowego.
DawkaDobowa dawka boru spożywanego w pokarmach wynosi od 0,3 do 3 mg. Głównym źródłem boru są rośliny strączkowe, orzechy oraz niektóre owoce i warzywa.
Chrom (Cr)
Własności Chrom jest niezbędny dla normalnego rozwoju organizmu człowieka i organizmów zwierzęcych. Na ogół zawartość w diecie i paszach pokrywa zapotrzebowanie, które wynosi dla dorosłego człowieka 50-200 mg/dzień. Jego dzienną dawkę w pożywieniu szacuje się w Wielkiej Brytanii na 320 mg, a w Stanach Zjednoczonych na < 50 mg, która może nie pokrywać zapotrzebowania organizmu. Chrom stabilizuje poziom cukru we krwi. Obniża poziom cholesterolu i trójglicerydów w naczyniach krwionośnych kontroluje poczucie apetytu.,. stymuluje przemiany energetyczne i syntezę kwasów tłuszczowych, pobudza transport aminokwasów do komórek, stymuluje działanie insuliny przy wykorzystaniu glukozy oraz zwiększa tolerancję na glukozę. Chrom jest rozpowszechniony w tkankach, chociaż w wyjątkowo małych ilościach. Zawartość chromu w organizmie dorosłego mężczyzny wynosi mniej niż 6 mg. Bardzo ograniczona ilość chromu w paszy zwierząt powoduje upośledzenie wzrostu i przeżywalności. Skutki te ustępują, jeśli dietę uzupełni się 5 ppm chromu. Na podstawie obserwacji stwierdzono zmniejszenie tolerancji na cukier u zwierząt żywionych dietą ubogą w chrom oraz ustalono, że objaw ten ustępuje po podaniu chromu. Chrom występuje w organizmach zwierzęcych głównie na dwóch stopniach utlenienia +3 i +6. Ponieważ zaznacza się tendencja do redukcji chromu, kation Cr3+ przeważa w większości tkanek z wyjątkiem wątroby. Chrom wiąże się z kwasami nukleinowymi i podlega koncentracji w komórkach wątroby. Metal ten spełnia istotną role w metabolizmie glukozy, niektórych białek oraz tłuszczów. Wchodzi w skład enzymów np. trypsyny oraz stymuluje aktywność innych. Szczególnie interesujący a niewyjaśniony jest jego udział w metabolizmie cholesterolu. Przypuszcza się, że wzrost cholesterolu w surowicy u osób starszych pozostaje w związku ze spadkiem zawartości chromu w tkankach układu krążenia, natomiast funkcja chromu w przemianach glukozy jest ściśle związana z działaniem insuliny, a nadmierne spożywanie cukrów przyspiesza jego wydalanie z organizmu. Wydalanie Cr3+ jest znacznie mniejsze niż Cr6+. Niektóre schorzenia, a zwłaszcza układu krążenia wpływają na metabolizm chromu.
BrakPrzy deficycie występować mogą: bóle głowy, brak odporności nerwowej, brak wewnętrznej energii, drażliwość, napady nudności, nastroje depresyjne, niepokój, skłonność do alkoholu, skłonność do słodyczy, stany lękowe, zmęczenie Objawami niedoboru: są również: nietolerancja na glukozę, zaburzenia w gospodarce białek i lipidów, utrata masy ciała.
DawkaZapotrzebowanie na chrom dla osób dorosłych określane jako "bezpieczne i dostateczne" wynosi 0,05 - 3,75 umol Niedobór chromu występuje rzadko zarówno u ludzi, jak i zwierząt. Pojawia się w niektórych rejonach oraz przy diecie ubogiej w białko zwierzęce.
Cynk (Zn)
WłasnościCynk spełnia szereg podstawowych funkcji w organizmach. Jako składnik różnych enzymów (lub ich aktywator) bierze udział w metabolizmie białek i węglowodanów oraz przypuszczalnie tłuszczy. Przyswajanie go przez organizm jest bardzo różne, w zależności od jakości pożywienia oraz interakcji zachodzących między cynkiem a innymi pierwiastkami Cynk odgrywa także istotną rolę w funkcjonowaniu układu rozrodczego, zwłaszcza u mężczyzn, oraz działa odtruwająco (antagonista kadmu i ołowiu). Istotny metabolicznie antagonizm zaznacza się między Zn-Cd i Zn-Cu. Poza tym wapń i magnez mogą działać ograniczająco na wchłanianie tego metalu Cynk jest niezbędny do syntezy białek, jest ważnym składnikiem enzymów trawiennych, bierze udział w magazynowaniu insuliny, wspomaga system immunologiczny. Cynk bierze udział w utrzymaniu równowagi innych pierwiastków śladowych jak manganu, magnezu, selenu i miedzi.. Korzystne działanie cynku na organizmy polega, poza ogólną poprawą metabolizmu, na przyspieszeniu gojenia ran, zwłaszcza ubytków skóry, poprawie sprawności umysłowej oraz na ochronie plamki żółtej oka przed zmianami zwyrodnieniowymi.
BrakW deficycie cynku pierwszymi objawami są: kurza ślepota, brak apetytu, brak popędu płciowego, niedostateczne wykształcenie cech płciowych, brak wewnętrznego "napędu", choroby skór, drżenie kończyn, karłowatość, łamliwe paznokcie, łamliwość i wypadanie włosów, niedobór pigmentu , objawy starzenia się, podatność na zakażenie, przedłużająca się suchość oczu, rozstępy w skórze, stany depresyjne, stany zagubienia, upośledzenie możliwości ruchowych i trudności z chodzeniem, upośledzenie smaku, wydłużony czas gojenia się ran, zaburzenia miesiączkowania, zwłaszcza u młodych kobiet, zaburzenia mowy, zaburzenia wzrostu, uczucie znużenia Uwaga! Przy niedoborze cynku występuje natychmiast spowolnienie procesów wzrostu. Szybko też występują dolegliwości jak nagłe pojawienie się zmarszczek, fałd skórnych i "kurzych łapek". Objawami niedoboru są również, znaczny wzrost tolerancji na glukozę, zmiany w gospodarce hormonalnej i aktywności enzymów, zwiększone niebezpieczeństwo infekcji, cukrzyca.
Nadmiar Działanie toksyczne: Nadmierne spożycie może mieć skutki uboczne Szkodliwość cynku jest związana przede wszystkim z wtórnym deficytem miedzi i nie wywołuje objawów specyficznych. Ostre zatrucie cynkiem powoduje osłabienie, wymioty i niedokrwistość. Nadmiar tego metalu w organizmach zwierzęcych uważa się za jedną z przyczyn zmian nowotworowych. Zatrucia ludzi cynkiem następują głównie w wyniku spożycia owoców lub warzyw opryskiwanych preparatami cynkowymi lub produktów przechowywanych w naczyniach cynkowych.
DawkaŁatwo dostępny cynk występuje w mleku .W kobiecym mleku zawartość wynosi 0, 4-8 mg/l), ponieważ występuje w połączeniach z drobnocząsteczkowymi białkami. Dzienne zapotrzebowanie cynku przez człowieka dorosłego wynosi średnio 15 mg. Cynk dostarczany z pożywieniem może pokryć zapotrzebowanie pod warunkiem dobrego wchłaniania. Zapotrzebowanie zwierząt pokrywają rośliny o zawartości o zawartości około 30 ppm Zn.
Fosfor (P)
WłasnościFosfor występuje w każdej komórce organizmu, lecz ok.80% fosforu występuje w połączeniach z wapniem w kościach. Fosfor odgrywa ogromną rolę w magazynowaniu i transporcie energii kiedy występuje w postaci estrów fosforanowych. Stosunek wapnia do fosforu w diecie ma wpływ na wchłanianie i wydalanie tych pierwiastków. Jeśli jeden z tych pierwiastków występuje w przewadze, wzrasta wydalanie drugiego. Fosfor potrzebny jest nie tylko do przemian energetycznych ale bierze udział w tworzeniu kości i zębów, uczestniczy w równowadze kwasowo-zasadowej, współtworzy fosfolipidy, które służą za budulec dla mózgu i komórek nerwowych, uczestniczy w syntezie kwasów nukleinowych - dezoksyrybonukleinowego DNA i rybonukleinowego RNA.
BrakObjawy niedoboru to: stany osłabienia, ucieczka wapnia z kości, zaburzenia w budowie masy kostnej, nieregularny oddech, zmęczenie, zaburzenia nerwowe. Dawkowanie: Dorośli: 700-900mg/dobę
German (Ge) (aktualnie nie oznaczany)
Własności Zawartość germanu wynosi w wątrobie 150ug/kg, w mięśniach > 100ug/kg. Dzienna dawka zawarta w pożywieniu wynosi 0,35 mg, natomiast dopuszczalna 1,5 mg/ dziennie. German jest mało szkodliwy dla człowieka, ale wdychanie pyłów zawierających halogenki germanu działa toksycznie. German podlega koncentracji w nerkach, wątrobie śledzionie i kościach, powoduje stłuszczenie wątroby i może wywoływać stany zapalne oraz zmiany mutagenne i teratogenne.
Glin (Aluminium) (Al)
Własności Dotychczas uważano, że związki zawierające glin są nieszkodliwe dla zdrowia. Stąd, alkaliczne związki aluminium znalazły zastosowanie w leczeniu stanów nadkwaśności, szczególnie w chorobie wrzodowej. Są to takie preparaty jak: Alugastrin Alumag. Maalox, Gelatum Aluminium phoshoricum. Potocznie związki powyższe określa się mianem "mleczko aluminiowe". W świetle obecnych danych aluminium wchłania się z przewodu pokarmowego i ulega kumulacji w tkankach. Toksyczność aluminium nie jest jeszcze w pełni poznana, jednak dane jednoznacznie wskazują, że zwiększona zawartość aluminium w tkankach organizmu jest zawsze niekorzystna dla zdrowia. Aktualne badania wskazują na znacząco zwiększone narażenie środowiskowe na aluminium. Ujawniają się objawy nadmiernej kumulacji aluminium w tkance mózgowej, głównie w postaci zaburzeń pamięci i zaburzeń równowagi. W przeważającym stopniu uszkodzenie neuronów (komórek mózgowych) jest nieodwracalne. Współczesne dane naukowe wskazują, że glin zmniejsza aktywność centralnego układu nerwowego blokując potencjały czynnościowe komórek nerwowych. Glin wiąże się. z DNA komórek nerwowych, blokuje ważne enzymy centralnego układu nerwowego jak: ATP-azę Na/K oraz heksokinazę ponadto zmniejsza wchłanianie zwrotne podstawowych neurotransmiterów mózgu: dopaminy, nor adrenaliny, serotoniny. Wielu uczonych podkreśla związek kumulacji aluminium z chorobą Alzheimera oraz z chorobą Parkinsona. Źródła glinu:- warzywa pochodzące z gleb zakwaszonych, w Polsce ok. 60% gleb jest zakwaszonych, przy niższym pH aluminium, które jest stałym składnikiem gleb, ulega w większym stopniu zjonizowaniu, powoduje to zwiększoną asymilację aluminium przez system korzeniowy roślin. Dodatkowo proces ten jest nasilony przy niedoborach glebowych magnezu i potasu. Aluminium występuje w napojach w puszkach aluminiowych, w pokarmach pieczonych w folii aluminiowej w lekach alkalizujących zawierających związki aluminium, w wodzie z wodociągów (jeśli zawiera zwiększone ilości aluminium ) w pieczywie jeśli zawiera tzw. proszek do pieczenia, w soli kuchennej jeśli zawiera związki aluminium zapobiegające jej wilgotnieniu, aluminium zawiera również wybielana sztucznie mąka związkami glinu, oraz naczynia aluminiowe, jeśli używa się fluorowanej wody która sprzyja a uwalnianiu glinu w trakcie gotowania.
DawkaDawka z pożywieniem 2-45 mg/dzień, dopuszczalna 60 mg/dzień. Średnia dzienna dawka glinu pobierana przez dorosłego człowieka wynosi około 45 mg.
NadmiarNiektóre ograniczne połączenia glinu (zwłaszcza z lipidami) wykazują zwiększoną zdolność do przenikania przez błony biologiczne stanowiąc zagrożenie dla organizmu. Glin jest szybko wydalany ze zdrowego organizmu. Nadmiar aluminium powoduje zaburzenia procesów metabolicznych związanych z enzymami zależnymi od wapnia, magnezu, a także żelaza. Glin łatwo wchłaniany w przewodzie pokarmowym szybko dostaje się do krwi, z której także jest szybko wydalany z moczem. Przy uszkodzeniach funkcji nerek usuwanie glinu z organizmu jest ograniczone i następuje jego nagromadzenie w różnych narządach, a przede wszystkim w komórkach mózgowych i w kościach. Przy zatruciu glinem objawy mogą być następujące : zaparcia, pocenie się, nudności, osłabienie Niedobór żelaza prowadzi do odkładania się glinu i wystąpienia swoistej postaci niedokrwistości.
Kadm (Cd)
Własności Praktycznie kadm nie występuje w organizmie człowieka w chwili narodzin, lecz nagromadza się stopniowo z powodu wyjątkowo długiego okresu półtrwania trwania w organizmie, wynoszącego przypuszczalnie; od 16 do 33 lat. Ogólna zawartość kadmu w całym organizmie człowieka wynosi około 30 mg, z czego 10 mg znajduje się w nerkach, a 4 mg w wątrobie. Badania przeprowadzone na zwierzętach wskazują, że istnieje wzajemny antagonizm między kadmem a cynkiem, stwierdzono też współdziałanie między kadmem, żelazem oraz miedzią. Zatrucie kadmem powodują : zniekształcenie kości, zaburzenie wzrostu, niepłodność, nowotwory, narośla skórne. Kadm blokuje enzymy cyklu Krebsa ( cykl ten zapewnia produkcję energii), bezpośrednio uszkadza komórki nerwowe, hamuje uwalnianie acetylocholiny w ośrodkowym układzie nerwowym oraz przyśpiesza jej rozkład (aktywuje cholinesterazę). Kadm zaburza przemiany wapnia i fosforu w tkance kostnej- przyczynia się do rozrzedzenia struktury kości. Wypiera cynk ze ścian tętnic, zmniejsza ich elastyczność przyśpiesza rozwój miażdżycy oraz prowadzi do nadciśnienia. Kadm działa antagonistyczne do cynku, zaburza więc syntezę enzymów trawiennych oraz syntezę i uwalnianie insuliny, której produkcja wymaga obecności cynku.. Kadm zaburza czynności gruczołu krokowego u mężczyzn, gromadzi się w nerkach, zaburzając ich czynność hormonalną i wydalniczą. Przy niedoborze cynku dochodzi do gromadzenia się kadmu w wątrobie i nerkach. Przy przewlekłym procesie może dochodzić do zaburzenia wzrostu, niepłodności, zaburzenia czynności nerek, zniekształcenia kośćca. Wchłonięty do organizmu kadm ( przez przewód pokarmowy i częściowo oddechowy) tworzy kompleksy z białkami (np. małocząsteczkowa metalotionina), z którymi jest łatwo transportowany, a następnie deponowany głównie w nerkach i wątrobie. Kadm jest inhibitorem fosfatazy oraz enzymów zawierających grupy sulfhydrylowe, powoduje zaburzenia w metabolizmie białek, zakłóca przemianę witaminy B1. Interakcje kadmu z Zn, Cu i Se polegają miedzy innymi, na wzajemnym wypieraniu się z kompleksu z metalotioniną. Dlatego zwiększenie zawartości wymienionych pierwiastków osłabia toksyczne działanie kadmu. Antagonizm kadm/żelazo (Cd/Fe jest sprzężony z antagonizmem kadm/wapń (Cd/Ca) i wywołuje zwiększone wydalanie wapnia pod wpływem kadmu. Odporność organizmów na toksyczne działanie kadmu jest przypuszczalnie właściwością dziedziczną i wiąże się ze specyfiką metabolizmu.
NadmiarToksyczne działanie kadmu (w dużym stopniu) polega na: zaburzeniu czynności nerek, chorobie nadciśnieniowej zmianach nowotworowych, (zwłaszcza gruczołu krokowego i nerek ), zaburzeniach metabolizmu wapnia (deformacja szkieletu), zaburzeniach funkcji rozrodczych
DawkaDzienne pobieranie kadmu z pożywieniem (przez dorosłego człowieka) kształtuje się na poziomie 64mg w Wielkiej Brytanii, 23 - 120 mg w Polsce oraz 150 mg w skali świata, a dopuszczalna dawka wynosi 60 - 70mg na dobe. Osoby niepalące papierosów pobierają kadm głównie z żywnością i oblicza się, że 75% dawki pochodzi z produktów roślinnych, których ziemniaki stanowią źródło od 25% (Stany Zjednoczone) do 55% (Australia) tego metalu dla człowieka dorosłego. W żywienia niemowląt i dzieci największy udział może mieć kadm pochodzący z marchwi.
Kobalt (Co)
Własności Ogólna zawartość kobaltu w ustroju wynosi 18,7 umol (1,1 mg), stężenie w surowicy wynosi 2ą1 nmol/l. Dzienne zapotrzebowanie wynosi poniżej 10 ug (poniżej 0,2 umol).Kobalt w organizmie występuje głównie pod postacią witaminy B12, będącej kofaktorem dwu ważnych enzymów: izomerazy metylomalonylo-CoA i reduktazy rybonukleotydowej. Witamina B12 uczestniczy też w tworzeniu koenzymów przenoszących fragmenty jednowęglowe i wbudowaniu ich w nowosyntetyzowane związki purynowe i pirymidynowe. Tak więc funkcja witaminy B12 a pośrednio kobaltu jest ściśle związana z syntezą kwasów nukleinowych.
BrakNiedobór kobaltu i wit. B12 przejawia się głównie w komórkach szybko dzielących się (komórki układu krwionośnego, nabłonkowe przewodu pokarmowego). Jony kobaltu stymulują ponadto biosyntezę erytrocytów - glikoproteiny regulującej u człowieka tworzenie krwinek czerwonych. Małe stężenie kobaltu w surowicy stwierdza się u w niedokrwistości złośliwej.
NadmiarW dawkach leczniczych (500 umol/dobę) może pierwiastek ten spowodować powikłania, do których należy niewydolność krążenia i zaburzenia czynności gruczołu tarczowego. Opisano także uszkodzenia mięśnia sercowego u osób pijących w nadmiarze pewne gatunki piwa, w którym obficie występował kobalt. Kobalt w pokarmach jest zawarty głównie w mięsie i nabiale, a także jest wbudowany w witaminę B12 syntetyzowaną przez symbiotyczną florę jelitową
DawkaDawkowanie: Nieustalone. Przeciętne dzienne zalecane spożycie to 5-8 ug Nadmierne spożycie może mieć skutki uboczne Dawka z pożywieniem 40-50 ug/dzień., zapotrzebowanie określane jest dla witaminy B12( 0, 3 - 3 ug/dzień, która nie jest produkowana w organizmie. 15 mg/dzień.
Lit (Li)
Własności Lit w surowicy krwi ludzi zdrowych osiąga stężenie do 10 umol/l. Sole litu są stosowane w leczeniu schorzeń afektywnych, zwłaszcza w profilaktyce dwufazowej choroby afektywnej (oraz leczeniu depresji). W czasie leczenia należy utrzymać stężenie litu we krwi w terapeutycznych granicach 0,6 -1,5 mmol/l. Stężenie toksyczne wynosi ponad 2 mmol/l.
Działanie toksyczneObjawy toksyczne mogą dotyczyć wielu narządów: układu nerwowego drżenie mięśni, zmiany w EEG, obrzęk tarczy, nerwu wzrokowego, ruchy kloniczne, niezborność, zawroty głowy, drgawki, oczopląs, senność, nietrzymanie moczu i stolca, tiki, halucynacje itp.), układu sercowo-naczyniowego (hipotonia, zaburzenia rytmu, bradykardia, zmiany w EKG - spłaszczenie lub odwrócenie załamka T), układu pokarmowego ( nudności, wymioty, biegunka, obrzęk ślinianek, bóle brzucha, śliniotok, wzdęcia brzucha) układu moczowego ( cukromocz, białkomocz, moczówka prosta nerkopochodna), skóry (trądzik, suchość, wypadanie włosów, świąd, owrzodzenia, obrzęki), układu endokrynnego (wole, niedoczynność gruczołu tarczowego, nadczynność gruczołów przytarczycznych, impotencja), układu krwiotwórczego (zwiększona leukocytoza). W czasie leczenia litem często stwierdza się hiperglikemię, hiperkalcemię, zwiekszone stężenie wazopresyny, kreatyniny, magnezu, TSH, zwiekszoną aktywność kinazy kreatynowej, zmniejszenie stężenia kortyzolu, sodu, T3, T4. Niektóre leki mogą powodować zwiększenie stężenia litu: indometacyna, piroksykam, meronidazol, diuretyki tiazydowe.
BrakZmniejszenie stężenia litu powodują ; mocznik, pochodne ksantyny, środki alkalizujące. Brak litu w organizmach ssaków zakłóca metabolizm białek i osłabia reprodukcję.
NadmiarPodwyższenie zawartość litu w wodzie pitnej (twardej) może wpływać korzystnie na układ krążenia, a zwłaszcza przeciwdziałać chorobie wieńcowej.
DawkaW organizmie człowieka jest obecna zaledwie jedna tysięczna grama litu, a dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek nie przekracza jednej dziesięciotysięcznej grama. Twarda woda zawiera zawsze dużo litu Preparaty litu stosowane są w chorobach psychicznych i układu krążenia.
Żelazo (Fe)
Własności Żelazo wchodzi w skład wielu enzymów oraz związków metaloproteinowych biorących udział w procesach oksydacyjno-redukcyjnych. Żelazo stanowi podstawę hemoglobiny i mioglobiny oraz wielu enzymów żelazoporfirynowych, związanych z oddychaniem wewnątrzkomórkowym. Część żelaza jest bezpośrednio wykorzystywana przez komórki układu erytroblastycznego do produkcji hemoglobiny, pozostałość gromadzi się w postaci ferrytyny, głównie w wątrobie i śledzionie oraz innych narządach. Surowiczym białkiem nośnikowym żelaza jest transferyna. Żelazo zmagazynowane w organizmie pozostaje w dynamicznej równowadze z tym, które znajduje się w surowicy. Żelazo zapasowe może też występować w połączeniu z hemosyderyną, która jednak w przeciwieństwie do ferrytyny, cechuje się małą zdolnością do oddawania pierwiastka do tkanek i małą rozpuszczalnością. Żelazo to składnik erytrocytów,białka (hemoglobiny) przenoszącego tlen oraz białka magazynującego tlen w mięśniach - (mioglobiny). Od żelaza zależy: działanie enzymów, stan krwinek czerwonych, oddychanie komórkowe, prawidłowa czynność serca, procesy podziału komórek, przemiana hormonalna, rozwój tkanki mięśniowej, stan układu odpornościowego, zaopatrzenie komórek w tlen Zarówno wchłanianie, jak i metaboliczna funkcja żelaza są powiązane z oddziaływaniem innych pierwiastków. Szczególnie antagonistyczne działanie wykazują Kadm (Cd), Mangan (Mn),Ołów (Pb) i Cynk (Zn). W przypadku miedzi zależność ta ma charakter złożony i często synergistyczny, w związku z ich współdziałaniem w procesach oksydacyjno-redukcyjnych. Hamująco na bioprzyswajalność żelaza wpływa fosfor, co wynika z łatwego wytrącania się fosforanów tego metalu w różnych warunkach.
BrakObjawy niedoboru: stany osłabienia i duszności, anemia, obstrukcje Niedobór żelaza występuje często u ludzi oraz zwierząt i na ogół powodowany jest niską zawartością przyswajalnych form tego metalu w pożywieniu lub zaburzeniami w procesie jego wchłaniania. Najbardziej wrażliwe są organizmy młode oraz kobiety, zwłaszcza ciężarne. Niedobór żelaza wywołuje przede wszystkim niedokrwistość, a następnie uszkodzenie błon śluzowych związane z upośledzeniem wchłaniania składników pokarmowych. Ogólnym efektem braku tego metalu jest ograniczenie wzrostu i wycieńczenie organizmu, co u dzieci może wpływać niekorzystnie na rozwój psychiczny.
Dawka Dzienne zapotrzebowanie na żelazo dorosłego człowieka wynosi 10-18 mg, a u kobiet w ciąży oraz w przypadku niektórych chorób jest ono większe.. Dawkowanie: Mężczyźni: 15mg Kobiety: 18-19mg. Dawka z pożywieniem -15 mg/dzień.
NadmiarNadmierne spożycie może mieć także skutki uboczne Przewlekłe zatrucie żelazem wiąże się z hemosyderozą. Podawane pozajelitowo (dożylnie lub domięśniowo) żelazo szybko przenika do szpiku i jest usuwane z osocza do magazynów tkankowych.
Magnez (Mg)
Własności Magnez bierze udział w różnych procesach metabolicznych. Odgrywa ważną rolę w procesie skurczu mięśni (w tym mięśnia sercowego), - utrzymuje normalny rytm serca. wpływa na pobudliwość nerwowo-mięśniową (antagonista wapnia). Wpływa także korzystnie na proces krzepnięcia krwi - jest stabilizatorem płytek krwi i fibrynogenu. Stymuluje mechanizmy obronne organizmu, wpływa na prawidłowy rozwój układu kostnego, a także wywiera działanie uspokajające. Magnez jest makroelementem niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania komórek; Witamina B6 (pirydoksyna) zwiększa syntezę GABA, który pełni funkcję neuroprzekaźnika w organizmie, ale ułatwia wchłanianie magnezu z przewodu pokarmowego. Dzięki synergicznemu działaniu obu składników preparat usuwa stany niepokoju o podłożu psychicznym lub somatycznym, nie upośledzając zdolności uczenia się i koncentracji. Zapobiega także stresom, bólom i zawrotom głowy. Magnez jest konieczny dla właściwego metabolizmu wapnia i witaminy C Magnez wywiera wpływ na metabolizm sodu, potasu, i wapnia. Magnez potrzebny jest do syntezy białek, chroni naczynia włosowate mięśni przed uszkodzeniem, bierze udział w syntezie znacznej ilości enzymów, odgrywa kluczową rolę w biochemicznych przemianach energetycznych cukru we krwi. Wymienione procesy podlegają zaburzeniom przy niedoborze magnezu, który jest przyczyna także innych dysfunkcji metabolicznych w organizmie, głównie w komórkach mięśni gładkich i mięśnia sercowego. Magnez spełnia rolę w profilaktyce i terapii różnych chorób oraz zapobiega nadpobudliwości nerwowej, depresji i wegetatywnej dystonii.
BrakNiedobór magnezu objawia się wzmożonym napięciem mięśniowym, drżeniem mięśniowym, skurczami mięśni, w skrajnych przypadkach osłabieniem, nudnościami i wymiotami, napadami tężyczki, zaburzeniami rytmu serca, zmianami psychicznymi - objawami depresyjnymi, drażliwością, stanami lękowymi, omamami, zaburzeniami snu.Zapotrzebowanie dobowe na magnez wynosi około 300 mg i wzrasta przy przyspieszonym pasażu przez przewód pokarmowy, nadmiernym spożyciu alkoholu, sytuacjach stresowych, nadmiernym wysiłku. Przy deficycie występują biegunka, dolegliwości kostne, mdłości, nerwowość, niepokój, stan zgubienia, osłabienie mięśni, stany depresyjne, ubytki w zębach, uczucie mrowienia w rękach i nogach, zakłócenia w prawidłowej czynności serca. Do zapewnienia prawidłowej pracy serca niezbędny jest magnez. Objawami niedoboru są również: zaburzenia wzrostu i rozwoju psychicznego, osłabienie, skurcze mięśni, depresja, zaburzenia w pracy serca, nerwowość.
DawkaDawkowanie: Mężczyźni: 370mg Kobiety: 300mg. Dzienne zapotrzebowanie magnezu przez człowieka wynosi 300-400 mg/dobę. Przyswajalność magnezu dla organizmu jest zróżnicowana i kształtuje się na poziomie 40% dawki w pożywieniu. Stopień przyswajalności zależy od właściwości organizmu oraz od antagonistycznego wpływu innych pierwiastków.
Mangan (Mn)
WłasnościMangan bierze udział w różnych procesach fizjologicznych przede wszystkim jako aktywator enzymów regulujących metabolizm glukozy i innych węglowodanów, lipidów łącznie z cholesterolem oraz białek. Mangan nie wchodzi na ogół w skład tych enzymów, a jego funkcja nie jest specyficzna i może być zastąpiona przez inne metale, szczególnie przez magnez. Jeden z metaloenzymów zawierających mangan karboksylaza może funkcjonować także w połączeniu z innym metalem. Mangan jest niezbędnym składnikiem kości i bierze udział w prawidłowym funkcjonowaniu ośrodkowego układu nerwowego. Całkowita zawartość manganu w organizmie to 12-20 mg. Nerki i wątroba to główne narządy magazynujące mangan. Mangan - należy do antyutleniaczy Jego obecność konieczna jest dla metabolizmu witaminy B 1 i witaminy E. Aktywuje niektóre enzymy biorące udział w procesie wytwarzania energii, syntezie glikogenu, syntezie mocznika oraz białek uczestniczących w procesie krzepnięcia krwi i regeneracji tkanki łącznej.. Mangan wspomaga działanie magnezu w kościach Mangan wypiera magnez z połączeń w układach enzymatycznych, ale przeciwnie do wapnia i fosforu nie blokuje tych enzymów, ale pobudza je do jeszcze większej aktywności niż jony magnezu. Mangan jako katalizator bierze udział w trawieniu tłuszczów i cholesterolu Od manganu zależy między innym: aktywność płciowa, barwnik włosów, działanie wielu enzymów, działanie wielu witamin, funkcjonowanie trzustki, ma wpływ na kości i zęby, bierze udział w aktywnym oddychaniu komórkowym, odgrywa rolę w utrzymaniu prawidłowego stężenia cukru we krwi, wpływa na wytwarzanie hormonów, zawartość kolagenu w tkankach. Stężenie manganu w tkankach człowieka, szczególnie w kościach, spada z wiekiem. Jego niedobór powoduje deformacje kości, zahamowanie wzrostu oraz zaburzenia w koordynacji ruchów (np. ataksja u zwierząt). Spadek płodności związany z brakiem manganu jest wtórnym efektem zaburzenia syntezy cholesterolu i związków pokrewnych potrzebnych do syntezy hormonów płciowych i innych sterydów.
BrakGdy występuje deficyt manganu mogą wystąpić : bóle w stawach, brak popędu płciowego, pesymizm, pogorszenie się słuchu, sucha, popękana skóra, szmery w uszach, utrata masy ciała, zmęczenie, zniechęcenie, stany niepokoju. Objawy niedoboru: ślepota, utrata słuchu, cukrzyca, zawroty głowy.
DawkaDawkowanie: Dorośli: 2.5-5.0 mg. Dawka z pożywieniem 2,7 - 3,7 mg/dzień., zapotrzebowanie 2,5 - 6 mg/dzień.
Miedź (Cu)
Własności Miedź jest jednym ze stabilnych składników krwi ludzkiej. Jej stężenie w surowicy waha się najczęściej w granicach 100 - 130 mg/100 ml i jest nieznacznie większa u kobiet niż u mężczyzn. Miedź, aktywując enzym niezbędny do budowy erytrocytów, wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu krwiotwórczego. Istotny jest także jej wpływ - m.in. poprzez syntezę dopaminy na rozwój układu nerwowego oraz - poprzez syntezę kolagenu i elastyny - na regenerację tkanki łącznej. Ponadto miedź wraz z cynkiem przeciwdziałają uszkodzeniom wywołanym przez wolne rodniki tlenowe. Miedź jest składnikiem i aktywatorem enzymów w licznych reakcjach typu. Miedź konieczna jest dla absorpcji oraz metabolizowania żelaza. Miedź odgrywa rolę przy utlenianiu witaminy C. Podstawową rolą miedzi w organizmach zwierzęcych wiąże się z jej występowaniem w różnych enzymach biorących udział w procesach oksydacyjno-redukcyjnych.:np..oksydazie cytochromowej zwierząt wyższych, działa stymulująco na ilość i aktywność hemoglobiny. Miedź występująca w ceruloplazminie (białko surowicy) jest jedną z bardziej ruchliwych form tego pierwiastka w organizmach i w tej postaci reguluje metabolizm oraz transport żelaza. Wpływa na metabolizm lipidów (np. cholesterolu) i właściwości mielinowej osłonki włókien nerwowych. Miedź jest niezbędna zarówno do prawidłowego metabolizmu tkanki łącznej, jak i do funkcjonowania komórek mózgu. Niedobór miedzi powoduje zatem zaburzenia w wymienionych procesach, które objawiają się w różnych zespołach chorobowych, jak np. anemie, ograniczenia wzrostu i płodności, zaburzenia sytemu nerwowego (migreny), choroby układu krążenia, a także osteoporoza. W komórkach zwierzęcych miedź koncentruje się głównie w mitochondriach, i jądrze, przy czym ilościowy jej udział w poszczególnych organellach komórkowych zależy od rodzaju tkanki. Dzięki zdolności do tworzenia połączeń z kwasami nukleinowymi może powodować trwałe zmiany ich struktury, a w następstwie i ich własności biochemicznych oraz genetycznych. Miedź łatwo tworzy połączenia z różnymi białkami, zwłaszcza drobnocząsteczkowymi oraz zawierającymi siarkę. Metalotioneina jako białko bogate w grupy sulfhydrylowe wykazuje dużą pojemność w stosunku do miedzi i jest odpowiedzialna w znacznym stopniu za zwiększoną jej zawartość w wątrobie. Interakcje zachodzące między miedzią a innymi pierwiastkami mogą być przyczyną jej wtórnego deficytu lub toksyczności. Najczęściej występuje antagonizm miedzy miedzią i cynkiem (Cu-Zn), którym tłumaczy się wiele objawów związanych z niedoborem miedzi. Względny wzrost zawartości cynku oraz zwiększone wydalanie miedzi wywołuje różne zaburzenia metaboliczne, a głównie niewłaściwą przemianę lipidów, prowadzącą do schorzeń naczyń wieńcowych lub zaburzeń psychicznych. U zwierząt obserwuje się najczęściej zachwiane równowagi między miedzią (Cu) a molibdenem (Mo), co powiązane jest z dodatkowym oddziaływaniem siarki. Zwiększona zawartość molibdenu wyłącza z cyklu metabolicznego miedź, wywołując objawy jej deficytu. Antagonizm miedź - molibden (Cu-Mo )potęgowany jest przez siarkę. Pod wpływem molibdenu wzrasta wiązanie miedzi w formie nieprzyswajalnych związków. Synergizm występujący w układzie Cu- Fe ma natomiast korzystny wpływ na przebieg różnych procesów enzymatycznych, a szczególnie przy syntezie hemoglobiny. Rola wapnia w procesach wchłaniania miedzi przez organizm jest korzystna, pomimo że na ogół miedź jest łatwiej przyswajalna z pożywienia o odczynie kwaśnym.
BrakBrak miedzi powoduje ogólna słabość, obniżenie prawidłowego oddychania tkankowego, owrzodzenia skórne
DawkaMiedź jest niezbędnym składnikiem pożywienia wszystkich zwierząt i człowieka, a pełne pokrycie zapotrzebowania na nią jest podstawowym warunkiem prawidłowego funkcjonowania organizmu. Zapotrzebowania człowieka dorosłego wynosi 1, 5 -4 mg Cu/dzień i jest pokrywane w normalnej diecie, która dostarcza 1, 5 -3, 5 mg Cu/dzień. Zapotrzebowanie na miedź jest zwiększone u kobiet w ciąży, dzieci i osób starszych (ze względu na gorsze przyswajanie). Stopień przyswajania miedzi zależy od jej formy w pożywieniu i wynosi średnio dla człowieka 5-20% całkowitej dawki. Miedź jest łatwo przyswajana z mleka oraz warzyw. Stopień jej wchłaniania zależy od osobniczych właściwości stanu zdrowia oraz od wielu interakcji z innymi pierwiastkami
NadmiarDługotrwałe spożywanie żywności o podwyższonej (chociaż nietoksycznej) zawartości miedzi wiąże się z ryzykiem zatruć chronicznych, na co są szczególnie narażone dzieci i niemowlęta. Nadmiar miedzi w diecie człowieka wywołuje różne zmiany metaboliczne, a odległe skutki wiążą się przede wszystkim ze zmianami w wątrobie, a w następnej kolejności z uszkodzeniem nerek, tkanki mózgowej oraz naczyń wieńcowych i mięśnia sercowego. Miedź wykazuje większą toksyczność przy bezpośrednim działaniu na komórki, zwłaszcza w ich młodym stadium rozwojowym, co tłumaczy się zmianami w strukturze białek pod wpływem tego metalu. Najczęstszymi skutkami nadmiaru miedzi mogą być zburzenia psychiki, uszkodzenia nerek, a także nadciśnienie tętnicze. Wskazana jest analiza hormonów zwłaszcza u kobiet (może wystąpić nadmiar estrogenów u kobiet)
Molibden (Mo)
Własności Molibden jest zaliczany do mikroelementów niezbędnych dla organizmu, aczkolwiek nie wykazano ewidentnych skutków jego niedoboru u człowieka. Stężenie tego pierwiastka w surowicy wynosi 6,0 ą2,2 umol Molibden wchodzi w skład następujących metaloenzymów: oksydazy ksantynowej, oksydazy aldehydowej, oksydazy siarczynowej, a także innych metaloenzymów biorących udział w metabolizmie białek, tłuszczów i puryn. Największe stężenie molibdenu w organizmie ludzkim stwierdzono w wątrobie i nerkach, w tkance kostnej i zębach.
BrakNiewłaściwa dieta, np. stołówkowe jedzenie, gotowe dania do podgrzania, konserwy, prowadzi z upływem lat do niedoboru molibdenu w organizmie. Szczególnie bogate w molibden jest ziarno pełne, ryż naturalny, nasiona roślin strąkowych, mleko i sery. Objawami niedoboru molibdenu są: przedwczesne starzenie, impotencja.
NadmiarNadmiar możne mieć skutki uboczne, może wywoływać objawy niedoboru miedzi. Metal ten może też wywoływać zaburzenia metabolizmu wapnia i fluoru w tkance kostnej.
DawkaZapotrzebowanie dobowe na molibden wynosi 0,15-0,5 mg (1,6-5,2 umol ; 2 ug/kg masy ciała) W pożywieniu dostarczamy do organizmu około 0,12 - 0,249mg (1,3-2,5 umol). Szczególnie bogate w molibden są pełne zboża, ryż, nasiona roślin strączkowych i nabiał.
Nikiel (Ni)
Własności Stężenie tego pierwiastka we krwi wynosi 82 ą 22 nmol/l. W ustroju człowieka około 18 % jego zawartości umiejscowione jest w skórze. Poza tym stosunkowo wysokie stężenie niklu stwierdzono w szpiku kostnym, węzłach chłonnych, jądrach, a także w pocie, za pośrednictwem którego odbywa się wydalanie tego mikroelementu. Rola niklu w organizmie nie jest jeszcze dobrze wyjaśniona. Przypisuje mu się udział w transporcie tlenu do tkanek, w syntezie białek enzymatycznych, w przemianach węglowodanów, tłuszczy i białek, tworzeniu hormonów. Bogatym źródłem niklu są:czekolada, pełne ziarno zbóż, ryby nasiona roślin strączkowych. Niedobór niklu może być powodowany błędami dietetycznymi oraz stresami.
BrakNastępstwem niedoboru niklu mogą być: nadmierna potliwość, zaburzenia procesów trawienia, niedokrwistość, stłuszczenie wątroby, zaburzenie funkcji nerek.
NadmiarNadmiar niklu w organizmie może być spowodowany wdychaniem dymów i zanieczyszczeń atmosferycznych. Stanowi w tej formie szczególnie zagrożone dla zwierząt i ludzi, ponieważ w tej formie metal ten łatwo podlega bikumulacji. Nikiel w zbyt dużym stężeniu uszkadza błony śluzowe, powoduje odczyny alergiczne, zmiany w chromosomach, w szpiku kostnym, może przyczyniać się do rozwoju komórek nowotworowych.
NadmiarNadmiar niklu wpływa też niekorzystnie na proporcje innych pierwiastków. Przede wszystkim obniża poziom magnezu oraz cynku w organach miąższowych.
Działanie toksyczneNajbardziej toksyczny jest nikiel pod postacią karbonylku niklu [ Ni (CO4)], który bardzo łatwo się wchłania przez skórę, z pęcherzyków płucnych. Przypuszcza się, że szkodliwe działanie Helikobacter pyloti na błony śluzowe żołądka polega między innymi na łączeniu się wydzielanej ureazy z niklem i powstawaniu substancji o właściwościach drażniących.
Ołów (Pb)
Własności Zatrucie ołowiem to: brak apetytu, kolki i skurcze, nadciśnienie tętnicze krwi, nerwowość Ołów blokuje enzymy biorące udział w syntezie hemoglobiny, przyśpiesza niszczenie erytrocytów, hamuje wbudowywanie wapnia w struktury kości, prowadząc do ich osłabienia. Blokuje enzymy ośrodkowego układu nerwowego biorące udział w syntezie neurotransmiterów (przekaźników nerwowych), utrudnia wchłanianie jodu niezbędnego do prawidłowej czynności tarczycy. Do organizmu człowieka ołów dostaje się przez układ oddechowy i przewód pokarmowy, a stopień jego kumulowania jest uzależniony od wielu czynników, wśród których jest skład pożywienia oraz właściwości osobnicze. Średnie pobieranie ołowiu przez dorosłego człowieka szacowane dla różnych krajów wynosi 320-440mg/dobę.
NadmiarOłów tworzy toksyczne złogi w organizmie wywołując liczne dolegliwości i choroby. Uszkadza i niszczy krwinki czerwone, enzymy, wątrobę, powoduje utratę apetytu, wywołuje kolki skurcze mięśniowe z objawami paralitycznymi włącznie, uszkadza nerki, poważnie podnosi ciśnienie krwi. Kumuluje się w tkance mózgowej, co manifestuje się nerwowością, niewyrównanym temperamentem i zaburzonym zachowaniem. Ołów wprowadzony do organizmu przechodzi prawie w całości do krwi i łączy się z białkami osocza. Część jego podlega odkładaniu w kościach i tkankach miękkich, a reszta zostaje wydalana. W kościach ołów jest akumulowany zarówno w postaci związków koloidalnych, jak i krystalicznych, ale może przechodzić z powrotem do krwi, zwłaszcza pod wpływem zaburzeń metabolicznych (np. w przypadku niektórych chorób infekcyjnych, kwasicy lub wzmożonych procesów kościotwórczych), a także procesów psychicznych. Uruchomienie nierozpuszczalnych związków ołowiu i wzrost zawartości we krwi może nastąpić po wielu latach od okresu narażenia na ten metal. Ołów nagromadzony w tkankach nie powoduje początkowo zatrucia; do 90 % pobieranego metalu jest odkładane w kościach. Do narządów najbardziej narażonych na toksyczne działanie ołowiu należą: wątroba, nerki, szpik kostny i mózg. Interakcje zachodzące między ołowiem a innymi pierwiastkami mogą mieć istotny wpływ na zaburzenia metabolizmu pierwiastków niezbędnych dla zdrowia człowieka. Ogólne antagonistyczne działanie ołowiu na inne metale wiąże się z ich powinowactwem do tworzenia połączeń z białkami, a szczególnie z metioniną. Wzrost zawartości ołowiu przyspiesza wydalanie żelaza i miedzi. Ołów hamuje powstawanie ceruloplazminy, która bierze udział w metabolizmie żelaza i miedzi. Podniesienie poziomu miedzi w diecie obniża sorpcję ołowiu. Antagonizm w układzie Pb-Zn sprzężony jest dodatkowo z metabolizmem miedzi i działa na zasadzie podobnego mechanizmu. Związek zachodzący pomiędzy ołowiem i selenem polega na wtórnym efekcie powstawania słabo rozpuszczalnych selenków Pb, które podlegają akumulacji w wątrobie i nerkach. Antagonistyczny wpływ wapnia i fosforu na pobieranie ołowiu przez organizmy zwierzęce i człowieka ma duże znaczenia praktyczne. Obniżenie poziomu obu pierwiastków w diecie powoduje większą akumulację tego metalu, zwłaszcza w kościach.
Potas (K)
Własności Potas jest jonem wewnątrzkomórkowym, wpływającym na prawidłowe utrzymanie gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu. Jest niezbędny do syntezy białek, bierze także udział w metabolizmie węglowodanów. Wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i mięśniowego. Potas jest najważniejszym kationem płynu wewnątrzkomórkowego. Ogrywa zasadniczą rolę przy aktywności mięśnia sercowego. Wewnątrzkomórkowe stężenie potasu spełnia wiele metabolicznie ważnych funkcji, łącznie z biosyntezą białek. Potas i sód sterują całą gospodarką elektrolitów i mają wpływ na równowagę kwasowo-zasadową organizmu, odgrywają główna rolę przy przewodzeniu bodźców we wszystkich komórkach nerwowych. Od potasu zależy: dotlenienie mózgu, działanie mięśni, funkcjonowanie i zaopatrzenie komórek, funkcjonowanie nerek, gospodarka wodna organizmu, prawidłowa czynność serca, przemiana węglowodanowa. Potas jest wyjątkowo ważny przy skurczach włókien mięśniowych, syntezie białek, glikogenu oraz przemianach glukozy.
BrakDo stanów niedoboru potasu w organizmie dochodzi w wyniku jego nadmiernej utraty przez przewód pokarmowy (długotrwałe wymioty, biegunka), nerki (niewydolność krążenia, niektóre choroby nerek, cukrzyca, stosowanie tiazydowych leków moczopędnych, kortykosteroidów), a także w marskości wątroby, alkoholizmie. Przy deficycie potasu mogą wystąpić: bóle głowy, dolegliwości mięśniowe, nadmierna suchość skóry, nerwowość, omdlenia, problemy ze snem, skurcze jelit, trądzik u dorastającej młodzieży, wydłużony czas gojenia się ran, zakłócenia rytmu serca, zaparcie, uczucie znużenia Objawami niedoboru są również: skurcze i porażenia mięśni, zaburzenia koncentracji, utrata apetytu, spowolniona reakcja na bodźce, dolegliwości oddechowe, zatrzymanie pracy serca, zaparcia, nieregularne bicie serca, bezsenność.
DawkaDawka dobowa dla potasu wynosi: 3500mg
Rtęć (Hg)
Własności Zatrucie rtęcią to:, zaburzenia widzenia i świadomości, stany dezorientacji i zagubienia, nagminne zapominanie, nerwowość Około 10 % rtęci wprowadzanej do organizmu przez pokarm, skórę i płuca dostaje się do mózgu i tam się gromadzi. Wypiera z tkanki mózgowej cynk, a następnie przenika do jąder komórkowych i niszczy materiał genetyczny.
DawkaDawka z pożywieniem 23-120 ug/dzień (w Polsce), dopuszczalna 70 ug/dzień.
NadmiarNajsilniejszy szkodliwy wpływ rtęci dotyczy ośrodkowego układu nerwowego.. Szkodliwe działanie rtęci jest bardzo trwałe, ponieważ związki rtęci łącza się z enzymami. Rtęć wywiera ujemny wpływ na błonę komórkowa, blokując przepuszczalność błon komórkowych. Stany chorobowe związane z toksycznym działaniem rtęci to bezsenność, zawroty głowy, zmęczenie, stany depresyjne, osłabienie pamięci i koordynacji ruchów, osłabienie ostrości wzroku i słuchu, labilność emocjonalna, drżenie rąk. Jest to pierwiastek silnie toksyczny. Powoduje uszkodzenie nerek, nadciśnienie, deformuje kości, powoduje zmiany nowotworowe. Działanie toksyczne wiąże się z powinowactwem do grup tiolowych, karboksylowych i aminowych aminokwasów i polega na blokowaniu biochemicznych funkcji tych związków. Rtęć i jej związki łatwo przenikają przez łożysko, stanowią więc duże zagrożenie dla zarodka. Interakcje między pierwiastkami modyfikują częściowo toksyczne działanie rtęci. Selen wykazuje podobne powinowactwo do aktywnych grup białek i aminokwasów, ogranicza więc łącznie się ich z rtęcią, (zmniejszając jej toksyczność). Antagonistyczny wpływ kadmu i cynku jest przypuszczalnie sprzężony z działaniem selenu. Przy nadmiernym stężeniu rtęci antagonizm polega na obniżaniu zawartości jodu w tarczycy. Pomimo, że określono dopuszczalne dawki rtęci dla człowieka, nie są znane dokładne granice tolerancji na różne następcze skutki długiego działania niskich stężeń. Średnie pobieranie przez dorosłego człowieka oblicza się na 20mg/dzień, ale w Polsce wynosi najczęściej 9-33mg. Dopuszczalne tygodniowe pobieranie rtęci ustalono na 300mg, w tym do 200 mg metylortęci, a dzienne - 43 mg (WHO 1972). Średnie tygodniowe pobieranie rtęci przez młodzież w Polsce, w latach 1981/83 wynosiło od 6 do 89 mg i było nieco większe od ilości rtęci pobieranej przez dzieci.
Sód (Na)
Własności Sód to najważniejszy kation płynu pozakomórkowego. Towarzyszą mu aniony, przede wszystkim :chlorkowy i wodorowęglanowy Anion wodorowęglanowy niezbędny jest w regulacji równowagi kwasowo zasadowej. Bardzo ważnym zadaniem sodu jest utrzymanie odpowiedniego ciśnienia osmotycznego płynów ustrojowych. Chroni on w ten sposób organizm przed nadmierną utratą płynów. Sód odgrywa również rolę w zachowaniu prawidłowej pobudliwości mięśni i przepuszczalności błon komórkowych. Sód i potas sterują całą gospodarką elektrolitów i mają wpływ na równowagę kwasowo-zasadową organizmu odgrywają główna rolę przy przewodzeniu bodźców we wszystkich komórkach nerwowych.
Nadmiar Istnieją realne zagrożenia związane ze zbyt dużym spożyciem soli takie jak : nadciśnienie tętnicze, choroby naczyniowe, cukrzyca, uszkodzenie nerek, dolegliwości wątroby, niedoczynność gruczołów żołądkowych, podwyższone stężenie cholesterolu, uczucie zmęczenia.
DawkaZapotrzebowanie dobowe sodu: 575-625m
Selen (Se)
Własności Selen jest niezbędnym składnikiem organizmów zwierzęcych i występuje we wszystkich komorkach. Najwięcej zawierają go: wątroba, nerki, trzustka. Biologiczna funkcja wiąże się przede wszystkim z występowaniem w peroksydazie glutationowej (GSHPx), która spełnia główną rolę ochronną przed utlenieniem lipidów błon komórkowych oraz bierze udział w metabolizmie nadtlenku wodoru (H2O2) i hydroksynadtlenków lipidowych. Selen odgrywa w tych procesach rolę zbliżoną do witaminy E ( alfa -tokoferolu ) i nieraz może ją zastępować w tej funkcji. Selen we krwi bierze udział w procesach metabolicznych na poziomie komórkowym, - jako antyutleniacz chroni błony komórki przed generacją wolnych rodników dzięki czemu zmniejsza ryzyko wystąpienia raka, chorób serca i naczyń krwionośnych. Selen jest potrzebny do prawidłowego przebiegu procesów metabolicznych. Jest bardzo ważny dla funkcjonowania systemu immunologicznego. Selen jest niezbędny do prawidłowego wzrostu, płodności i w zapobieganiu różnym schorzeniom, odgrywa ważną rolę w przekazywaniu impulsów nerwowych w ośrodkowym układzie nerwowym. Selen jest rozpowszechniony w organizmie zwierzęcym, największe jego stężenia występują w warstwie korowej nerek, trzustce, przysadce i wątrobie. Większość selenu w organizmie jest stosunkowo labilna. Zawartość selenu w pokarmach jest bardzo zmienna i zależna od zawartości selenu w glebie przeznaczonej do uprawy. Niektóre zaburzenia u zwierząt na tle żywieniowym reagują na podanie selenu lub witaminy E wskazując, ze istnieje ścisły związek, między tymi dwoma składnikami. Selen jest uważany również za pierwiastek wybitnie toksyczny. Jeśli selen występuje w diecie w stężeniu około 5-15 ppm, to działa on w sposób wysoce toksyczny. Jednak w stężeniach poniżej 3 ppm selen przyspiesza wzrost i zapobiega wielu chorobom. Występuje najczęściej w połączeniu z aminokwasami, cysteiną (selenocytsteina) oraz metioniną (selenometionina). Rola innych, niedawno wyodrębnionych, związków selenu z białkami nie jest jeszcze dokładnie określona, ale najnowsze badania wskazują na ich istotne znaczenie w funkcjach RNA oraz w działaniu hormonów gruczołu tarczowego, regulujących przemiany aktywnych i nieaktywnych form jodotyroniny. Zawartość selenu we krwi dzieci na poziomie około 50 mg/l jest przypuszczalnie przyczyną zaburzeń w metabolizmie hormonów tarczycy u dziewcząt. Bioprzyswajalność selenu zależy od zarówno od formy występowania i składu pożywienia, jak i od indywidualnych właściwości organizmu. Najłatwiej pobierane są seleniany oraz aminowe związki selenu. Przyswajalność selenu zwiększona jest w diecie bogatej w białka drobnocząsteczkowe oraz w witaminy (głównie E, A, C), a utrudniona przy podwyższonej ilości metali ciężkich i siarki. Niedobór selenu wiąże się głównie z uszkodzeniem mięśnia sercowego (choroba Keshan) i z chorobami układu kostnego (choroba Kashin-Becka). Ostatnio ukazuje się coraz więcej doniesień o związku między niedoborem selenu a schorzeniami nowotworowymi, jak również chorobami układu krążenia). Badania mieszkańców dwóch leżących blisko siebie osiedli w pobliżu Belgradu, o zróżnicowanej zapadalności na raka, wykazały, że gleby, żywność oraz surowica ludzi chorujących zawierały znacząco mniej tego pierwiastka (Se w surowicy: zakres 15,2-38, ): średnia 26 mg/l) niż środowisko oraz surowica krwi ludzi zdrowych, gdzie stwierdzono zakres stężenia w granicach 20,6-69, a średnio 39 mg/l. Stężenie selenu w surowicy krwi u Polaków wynosi średnio 50-60mg/l, a w niektórych regionach osiąga nawet > 100mg/l Interakcje zachodzące miedzy selenem a metalami śladowymi mają znaczenie fizjologiczne. W organizmach powstają łatwo selenki metali (np. Cd, Hg, Pb, Ag, Ta), które ze względu na słabą rozpuszczalność podlegają wyłączeniu z biochemicznych procesów. W efekcie tych reakcji selen może unieruchamiać toksycznie działający nadmiar metali, które odkładają się głównie w organach miąższowych. Wpływ selenu za zwiększone zatrzymywanie metali, szczególnie rtęci i ołowiu w substancji międzykomórkowej nerek i wątroby może okazać się niekorzystny dla ogólnego metabolizmu. Ponieważ wymienione metale wykazują podatność do łączenia się z białkami drobnocząsteczkowymi, ograniczają przyswajanie selenu przez organizm. Wzrost zawartości tego pierwiastka w tkankach (np. serca, wątroby, nerek) powoduje w nich wtórny spadek stężenia magnezu, manganu i miedzi. Podskórna iniekcja roztworu seleninu sodu powodowała istotne obniżenie koncentracji miedzi w surowicy krwi owiec. Selen wchodzi w skład jednego z enzymów wydzielanych przez gruczoł tarczowy, co tłumaczy jego synergiczną funkcję w stosunku do jodu. Obecność siarki obniża toksyczne działanie selenu.
BrakObjawami deficytu selenu. są: bladość, dolegliwości mięśniowe, dolegliwości stawowe, łamliwe paznokcie, oznaki starzenia się, pewne zaćmienie intelektualne, podatność na zakażenia, zaburzenia czynności serca, zaburzenia widzenia, częste przeziębienia.
DawkaDawkowanie: Mężczyźni: 70ug kobiety: 60 ug Dawka z pożywieniem około 30 ug/dzień, zapotrzebowanie 50-200 ug, dopuszczalne to 400 ug/dzień.
NadmiarNadmierne spożycie może mieć szkodliwe skutki uboczne.
Siarka (S) (aktualnie nie oznaczana)
Własności Siarka wchodzi w skład cysteiny, cystyny, metioniny, tauryny, glutationu, kwasu liponowego, biotyny, witaminy B1 oraz koenzymu A. Powstający w ustroju kwas siarkowy jest wykorzystywany przez wątrobę w procesach odtruwania wielu metabolitów i leków (ksenobiotyków). Grupy SH biorą udział w procesach oksydacyjno-redukcyjnych. Siarka wchodzi w skład sulfatydów i mukopolisacharydów. Dobowa ilość wydalanej z moczem siarki, pod postacią nieorganicznych siarczków, estrów kwasu siarkowego oraz siarki obojętnej ( np. cystyny, cysteiny, tauryny) jest miarą przemiany białkowej i może być wykorzystywana do określania bilansu białkowego. Dobowe zapotrzebowanie na siarkę wiąże się ściśle z przemianą białkową i oraz witaminami: biotyną (wit. H), tiaminą (wit. B1) oraz z kwasem liponowym. Siarka zmniejsza toksyczność selenu i ma działanie antagonistyczne w stosunku do metali ciężkich. Niski stosunek siarki do metalu ciężkiego (ołowiu, rtęci, kadmu, miedzi) wskazuje na wzrost zapotrzebowania na białka zawierające aminokwasy siarkowe (cysteinę, cystynę, metioninę). Zawartość siarki we krwi pełnej wynosi 38ą10mmol/l, w osoczu 24ą10mmol/l i w erytrocytach 58ą10 mmol/l. Zawartość siarki jest uzależniona od ilości spożywanego białka. Zwiększone stężenie siarki występuje w niewydolności nerek, niedrożności jelit, białaczkach.
Stront (Sr)
Własności Rola tego pierwiastka nie jest do końca wyjaśniona. Prawdopodobnie stront odgrywa rolę w procesach wzrostu kości, ma też zapobiegać próchnicy zębów. Być może ma udział w procesach energetycznych komórek. We krwi zawartość strontu wynosi 0,4ą0,1umol/l.
DawkaDawka dzienna dostarczana z pożywieniem wynosi ok. 200 ug i różni się w zależności od regionu geograficznego.
Działanie toksyczne Toksycznych stężeń strontu w organizmach zwierzęcych nie odnotowano. Nadmiar strontu może wywoływać zaburzenia metabolizmu wapnia i fosforanu a także miedzi i kobaltu. Ważnym czynnikiem jest stosunek Ca/Sr, przy jego obniżeniu może dojść do deformacji kośćca i innych zespołów chorobowych. Zatrucie strontem-90 prowadzi do uszkodzeń kości i szpiku kostnego
Wanad (V)
Własności Stężenie wanadu we krwi w osoczu wynosi 0,5 ą 0,2 mmol/l. Rola wanadu w metabolizmie człowieka nie jest jeszcze dokładnie zbadana. Niedobór tego pierwiastka opisano u zwierząt. Biologiczna rola wanadu ma wiązać się z procesami metabolicznymi lipidów, cukrów oraz gospodarką mineralną sodowo-potasową i wapniowo-magnezową. Kluczową funkcję przypisuje się wanadowi w procesach przemiany fosforanów oraz produkcji erytrocytów.
Działanie toksyczneNadmiar wanadu jest toksyczny - uszkadza przede wszystkim system nerwowy, układ oddechowy i trawienny.
Wapń (Ca)
Własności Wapń jest ważnym składnikiem mineralnym organizmu wpływającym na prawidłowe funkcjonowanie wielu mechanizmów regulacyjnych.Jest niezbędny w wielu procesach, m.in. przewodnictwie nerwowo-mięśniowym, czynności mięśni, prawidłowym rozwoju układu kostnego, procesach krzepnięcia krwi, aktywacji niektórych enzymów, przepuszczalności błon. Wapń występuje w organizmie w ilościach przekraczających znacznie ilości jakiegokolwiek innego pierwiastka. Około 99% wapnia występuje w kośćcu. Zjonizowany wapń odgrywa ważną rolę w krzepnięciu krwi, w utrzymaniu właściwej pobudliwości serca, mięśni i nerwów. Bierze udział w przepuszczalności błon komórkowych. Od wapnia zależy działanie wielu enzymów, funkcjonowanie mięśni, gojenie się ran, hormonalna transmisja bodźców, mocne kości, odprężone nerwy, optymizm, entuzjazm, pogodny, wyrównany nastrój, prawidłowa czynność serca, prawidłowa krzepliwość krwi, przyswajanie żelaza w organizmie, zdrowe zęby, zdrowy sen. Wapń umożliwia przewodzenie impulsów nerwowych, jest odpowiedzialny za skurcze włókien mięśniowych, bierze udział w wielu procesach enzymatycznych, odgrywa znaczącą rolę przy regulacji pracy serca, działa przeciwalergiczne, uszczelnia błony biologiczne..
BrakPrzy deficycie wapnia mogą wystąpić odznaki jak: skurcze mięśni, uczucie mrowienia i drętwienia w rękach i nogach, ból w stawach, zwolnienie tętna. Następnymi objawami są: bicie serca, krwotoki, zaburzenia snu, stany lękowe, zaburzenia chodu, złamania kości, zaburzenia wzrostu u dzieci. Objawami niedoboru są : krzywica u dzieci, osteoporoza u dorosłych.
Dawka Uwalnianie jonów wapnia wymaga kwaśnego środowiska. Środowisko takie zapewnia sok żołądkowy. Po czterdziestce organizm człowieka wytwarza często coraz mniej kwasu żołądkowego. Zjedzenie kęsa sera nie musi być wcale równoznaczne z dostatecznym wykorzystaniem zawartego w nim wapnia. Sensowniej jest bogate w wapń produkty spożywać razem z większymi posiłkami. Stosunkowo duża masa głównego posiłku pobudza wytwarzanie kwasu żołądkowego. Nadto żołądek opróżnia się w wolniejszym tempie, w związku z czym możliwe jest pełniejsze wykorzystanie zasobów wapniowych. Na tej samej zasadzie w wielu przypadkach nie jest zbyt skuteczne łykanie tabletek wapniowych. Minerał choć go dużo, nie zostaje uwolniony, przechodzi do jelita i zostaje bezużytecznie wydalony. Dawkowanie: Dorośli: 900mg/dobę